قبل فهرست بعد


(مساله567) كسي  را  أه در حال حيض يا در حال جنابت مرده لازم نيست غسل حيض يا غسل جنابت بدهند ، بلكه همان غسل ميت براي او كافي است .

(مساله568)واجب  آن  است أه براي غسل دادن ميت ، مزد نگيرند ، ولي مزد گرفتن براي كارهاي مقدماتي غسل ، حرام نيست .

(مساله569)اگر  آب  پيدا  نشود ، يا استعمال آن مانعي داشته باشد بأيد عوض هر غسل ، ميت را يك تيمم بدهند .

(مساله 570)كسي أه ميت را تيمم مي دهد ، بايد دست جود را به زمين بزند و به صورت و پشت  دستهاي  ميت  بكشد و اگر ممكن باشد احتياط واجب آن است أه با دست ميت هم او را تيمم بدهد .

 

 

 

 

 

احكام كفن ميت

 

(مساله571) ميت  مسلمان  را  بأيد با سه پارچه أه آنها را لُنگ و پيراهن و سر تاسري مي گويند ، كفن نمايند .

(مساله572)لنگ  بأيد اطراف بدن  را ازو ناف تا زانو ، بپوشاند و بهتر آن است أه ازو سينه تا روي پا برسد و بنابر  احتياط  واجب  پيراهن بأيد ازو سر شانه تا نصف ساق پا ، تمام بدن را بپوشاند  و  درازي سرتاسري  بأيد  بيشتر  ازو  طول  جسد به اندازه اي أه بستن دو سر آن ممكن شود  ،  باشد  و  پهناي  آن بأيد به اندازه اي باشد أه يك طرف آن روي طرف ديگر بيايد .

(مساله573) مقداري  ازو  لنگ  ،  أه ازو ناف تا زانو را مي پوشاند و مقداري ازو پيراهن أه ازو شانه  تا نصف ساق را مي پوشاند ، مقدار واجب  كفن است و آنچه بيشتر ازو اين مقدار در مساله قبل گفته شد ، مقدار مستحب كفن مي باشد .

(مساله 574)اگر  ورثه  بالغ باشند  و  اجازه دهند  كه  بيشتر از مقدار واجب كفن را ، كه در مسالة قبل گفته شد از سهم آنان بر دارند ، اشكال ندارد و  احتياط  آن  است  كه  بيشتر از مقدار  واجب كفن و همچنين مقداري را كه احتياطاً لازم است از سهم وارثي كه بالغ نشده بر  ندارند . گرچه بعيد نيست جواز برداشتن به مقدار عمل به استحاب –مطابق شان ميت – از جميع تركه هر چند وارث غير بالغ باشد .

(مساله575)اگر  كسي  وصيت كرده باشد  كه  مقدار  مستحب كفن را كه در دو مسالة قبل گفته شد  ،  از  ثلث مال  او  بردارند  ،  يا  وصيت  كرده  باشد ثلث مال را به مصرف خود او برسانند  ولي  مصرف  آن  را معين نكرده باشد  يا فقط مصرف مقداري از آن را معين كرده

باشد ، مي توانند مقدار مستحب كفن را از ثلث سال مال او بردارند .

(مساله576)اگر  ميت  وصيت نكرده باشد  كه  كفن  را  از ثلث مال او بردارند مي توانند به طور متعارف كه لايق شان ميت باشد ، كفن و چيزهاي ديگري را كه از واجبات دفن است و مقدار مستحب كفن را از اصل مال بردارند .

(مساله577)كفن زن  بر  شوهر است  ،  اگر چه زن از خود مال داشته باشد و همچنين اگر زن  را به  شرحي كه در كتاب طلاق گفته مي شود ، طلاق رجعي بدهند و پيششش از تمام شدن عده بميرد ، شوهرش بايد كفن او را بدهد و چنانچه شوهر بالغ نباشد يا ديوانه باشد ، ولي شوهر بايد از مال او كفن زن را بدهد .

(مساله578)كفن ميت بر خويشان او واجب نيست ، اگر چه مخارج او در حال زندگيبر آنان واجب باشد .

(مساله579)احتياط  واجب  آن است كه هر يك از سه پارچة كفن بقدري نازك نباشد ، كه بدن ميت اززير آن پيدا باشد .

(مساله580) كفن كردن با  چيز  غصبي  ،  اگر  چيز  ديگري هم پيدا نشود ، جايز نيست و چنانچه  كفن ميت غصبي باشد و صاحب آن راضي نباشد ، بايد از تنش بيرون آوردند ، اگر چه او را دفن كرده باشند ، و واجب آن است كه در حال اختيار با پوست مردار هم او را كفن

نكنند .

(مساله581)كفن كردن  ميت  با چيز نجس و با پارچة ابريشمي خالص ، جايز نيست ، ولي در  حال  ناچاري  اشكال ندارد  و احتياط واجب آن است كه بايد پارچه طلا باف هم ميت را كفن نكنند ، مگر در حال ناچاري .

(مساله582)كفن  كردن با پارچه اي كه از پشم يا موي حيوان حرام گوشت تهيهشده ، در حال  اختيا ر  جايز نيست ،ولي اگر پوست حيوان حلال گوشت را طوري در ست كنند كه به آن  جامه گفته شود  مي شود  با آن  ،  ميت را كفن كنند   و همچنين اگر كفن از  مو و پشم حيوان حلال گوشت باشد اشكال ندارد ، اگر چه احتياط مستحب آن است كه با اين دو هم كفن ننمايند .

(مساله583)اگر كفن  ميت به نجاست خود او  ،  يا  به  نجاست ديگر نجس شود ، چنانچه كفن ضايع نمي شود ، بايد مقدار نجس را بشويند يا ببرند  ، ولي اگر در قبر گذاشته باشند بهتر  است كه ببرند بلكه اگر بيرون آوردن ميت توهين به او باشد بريدن واجب مي شود و اگر  شستن  با بريدن آن ممكن نيست  ، در صورتي كه عوض كردن آن ممكن باشد ، بايد عوض نمايند .

(مساله584)كسي كه براي حج يا عمره احرام بسته اگر بميرد ، بايد مثل ديگران كفن شود و پوشاندن سر و صورتش اشكال ندارد .

(مساله585)مستحب است در حال سلامتي ، كفن و سدر و كافور خود را تهيه كند .

 

احكام حُنوط

 

(مساله586)بعد  از  غسل واجب است ميت را حنوط كنند ، يعني به پيشاني و كف دستها و سر زانوها و سر دو انگشت بزرگ پاهاي او كافور بمالند . و مستحب است به سر بيني ميت هم كافور  بمالند  و  بايد  كافور  ، سائيد و تازه باشد و اگر به واسطة كهنه بودن ، عطر او از بين رفته باشد ، كافي نيست .

(مساله587)مستحب  آن  است  كه اول كافور را به پيشاني ميت بمالند ، و در جاهاي ديگر هم ترتيب لازم نيست .

(مساله588)بهتر آن است كه ميت را پيش از كفن كردن ، حنوط نمايند اگرچه در بين كفن كردن  و بعد از آن هم متنعي ندارد .

(مساله589)كسي  كه  برا ي احرام بسته است ، اگر پيش از تمام كردن سعي بين صفا و مروه بميرد ، حنوط كردن او جايز نيست و نيز اگر در احرام عمره پيش از آنكه موي خود را كوتاه كند بميرد ، نبايد او را حنوط كنند .

(مساله590)زني كه شوهر او مرده و هنوز عده اش تمام نشده ، اگر چه حرام است خود را خوشبو كند ، ولي چنانچه بميرد حنوط او واجب است .

(مساله591)مكروه است ميت را با مشك  و  عنبر  و  عود  و عطرهاي ديگر خوشبو كنند يا براي حنوط اينها را با كافور مخلوط نمايند .

(مساله592)مستحب  است  قدري  تربت  حضرت  سيدالشهداء  (عليه السلام ) با  كافور مخلوط كنند  ،  ولي  بايد از آن كافور بجاهائي كه بي احترامي مي شود ، ترسانند و نيز بايد تربت بقدري زياد نباشد ، كه وقتي با كافور مخلوط شد ، آن را كافور نگويند .

(مساله593)اگر  كافور  به  اندازه  غسل  و حنوط نباشد ، بنابر احتياط واجب غسل را مقدم دارند و اگر براي هفت عضو نرسد ناير احتياط واجب پيشاني را مقدم دارند .

(مساله594)مستحب است دو چوب تر و تازه در قبر همراه ميت بگذارند .

 

احكام نماز ميت

(مساله595)نماز خواندن بر ميت مسلمان ، اگر چه بچه باشد واجب است ولي بايد پدر و مادر آن يا يكي از آنان مسلمان باشند و شش سال بچه تمام شده باشد .

(مساله596)نماز ميت بايد بعد از غسل و حنوط وكفن كردن او خوانده شود ، و اگر پيش از اينها  ،  يا  در  بين  اينها بخوانند ، اگر چه از روي فراموشي يا ندانستن مساله باشد ، كافي نيست .

(مساله597)كسي كه مي خواهد  نماز  بخواند ، لازم نيست با وضو با غسل يا تيمم باشد و بدن  و  لباسش  پاك باشد  و  اگر لباس او غصبي هم باشد ، اشكال ندارد ، اگر چه احتياط مستحب آن است كه تمام چيزهائي را كه در نمازهاي ديگر لازم است ، رعايت كند .

(مساله598)كسي كه به ميت نماز مي خواند ، بايد رو به قبله باشد و نيز واجب است ميت را مقابل او به پشت بخوابانند  ،  بطوري كه سر به طرف راست نماز گزار و پاي او به طرف چپ نماز گزار باشد .

(مساله599) مكان نماز  گزار  بايد  از جاي  ميت  پست تر  يا  بلندتر نباشد ، ولي پستي و بلندي مختصر ، اشكال ندارد .

(مساله600)نماز گزار بايد از ميت دور نباشد ، ولي كسي كه نماز ميت  را  به  جماعت  مي خواند ، اگر از ميت دور باشد ، چنانچه صفها به يكديگر متصل باشند ،  اشكال ندارد .

(مساله601)نماز گزار بايد مقابل ميت بايستد ، ولي اگر نماز به جماعت خوانده شود وصف جماعت از دو طرف ميت بگذرد ، نماز كساني كه مقابل ميت نيستند ، اشكال ندارد .

(مساله602 )بين   ميت  و نماز گزار ، بايد پرده و ديوار يا چيز مانند اينها نباشد ، ولي اگر ميت در تابوت و مانند آن باشد ، اشكال ندارد .

(مساله603)در  وقت  خواندن  نماز  ،  بايد عورت ميت پوشيده باشد و اگر كفن كردن او ممكن نيست  ، بايد عورتش را اگر چه با تخته و آجر و مانند اينها باشد ، بپوشانند .

(مساله604) نماز  ميت  را  بايد ايشتاده و با قصد قربت بخواند و در موقع نيت ، ميت  را معين كند ، مثلاً نيت كند نماز مي خوانم بر اين ميت ، قُربهً الي الله .

(مساله605)اگر كسي نباشد كه بتواند نماز ميت را ايستاده بخواند ، مي شود نشسته بر او نماز خواند .

(مساله 606)اگر  ميت  وصيت كرده  باشد كه شخصي  معيني  بر  او  نماز بخواند ، احتياط مستحب  آن است كه آن شخص از ولي ميت ، اجازه بگيرد .

(مساله 607)مكروه است  بر ميت چند مرتبه نماز بخوانند ، ولي اگر ميت اهل علم و تقوي باشد ، مكروه نيست .

(مساله608)اگر  ميت  را عمداً يا از روي فراموشي يا به جهت عذري بدون نماز دفن كنند ، يا  بعد  از دفن معلوم شود ، نمازي كه بر او خوانده شده باطل بوده است ، تا وقتي جسد او از   هم   نپاشيده  ، واجب است  با  شرطهائي  كه براي نماز ميت گفته شد ، به قبرش نماز بخوانند .

 

دستور نماز ميت

 

 (مساله609)نماز   ميت  پنج  تكبير دارد   و  اگر  نماز گزار  پنج تكبير به اين ترتيب بگويد كافي است : بعد از نيت و گفتن تكبير اول بگويد : اَشَهدُ اَن لا اِلهَ الله وانّ مُحمّداً رسُولُ اللهِو  بعد  از  تكبير دوم بگويد : اَللهّم صلّ علي محّمدٍ و آلِ محُمّدٍ  و بعد از تكبير سوم بگويد :

اَللّهّم اغفِرللمُؤمنينَ وَ المُومِناتِ و بعد از تكبير چهارم اگر ميت مرد است بگويد : اللُهمّ اغِفر لِهذا الميتِ و بعد تكبير پنجم را بگويد و بهتر است بعد از تكبير اول بگويد : اَشهدُ اَن لِا  لهَ الاّ اللهُ وحدهُ لا شريكَ لهُ و اَشهدُ انّ محمّداً عبدُهُ و رُسولُهُ  ارسلهُ بالحقّ بشيراً و نذيراً بينَ  يديِ الساعَهِ

و بعد از تكبير دوم بگويد : اللُهّم  صل  علي  مُحمّدٍ   و آلِ محّمدٍ  و  بارِك  علي محّمدٍ و بارِك علي محمّدٍ وآل محّمدٍ و ارحَم مُحمداً  و آلَ محمداً كافضلِ ما صليتَ و  باركتَ و تَرحمتَ علي اِبراهيمَ  و آل ابراهيمَ انكَ حميدٌ مجيدٌ و صل علي جميعِ الانبياءِ و  المرسلين و الشهداءِ و الصديقينَ و جميع عبادِ اللهِ الصالحينَ

و بعد از تكبير سوم بگويد : اللهمّ   اغفِر  للمؤمنينَ و المومناتِ و المُسلمينَ و المسلماتِ الاحياءِ منهُم و  الامواتِ  تابع  بيننا  و  بينُهم بالخيراتِ انكَ مجيبُ الدعواتِ انكَ علي كُل شي‌ء قديرٌ و بعد از تكبير چهارم اگر ميت مرد

است بگويد : اللهمّ اِن هذا عبدكَ و ابنُ عبدكَ و ابنُ اَمتكَ نزلَ بِك و انتَ  خيرُ  منزولٍ  بهِ   اللهمّ اِنا لانعلمُ منهُ اِلا خيراً و انتَ اعلمُ بِه منِا اللّهمّ اِن كانَ مثحسناً فَزد في احسانِهِ  و  اِن كانَ  مسيئئاً فتجاوَز عنهُ  و اغفرلهُ اللهمّ اجعلهُ عندكَ في اعلي عليينَ و اخلُف علي اهلهِ في الغابرينَ و ارحمهُ برحمتكَ يا ارحَمَ الراحمينَ و بعد تكبير پنجم را بگويد ولي اگر ميت زن است  بعد  از  تكبير چهارم بگويد :  اللهّم اِن  هذهِ  امتكَ  و ابنهُ عبدكَ و ابنهُ امتكَ  نَزلت بكَ و انتَ خيرُ منزولٍ  بهِ اللهُمّ  اِنا  لانعلمُ  منها  الاخيراً و انتً اعلمُ‌ بِها منا اللهّم اِن  كانَت   مُحسنهً فَزد  في  اِحسانها  و اِن  كانَت مُسيئهً  فتجاوَز عنها و اغفرلَها اللهّم اجعَلها  عندكَ في اعلي عليينَ و اخلُف علي اَهلها في الغابرينَ و ارحَمها برحمتكَ يا ارحمَ اراحمينَ .

(مساله610)بايد  تكبيرها  و  دعاها را بطوري پشت سر هم بخواند ، كه نماز از صورت خود خارج نشود .

(مساله611) كسي كه نماز ميت را به جماعت مي خواند بايد تكبيرها و دعاهاي آن را هم بخواند .

 

مستحبات نماز ميت

 

(مساله612)چند چيز در نماز ميت مستحب است :

اول  : 

كسي  كه  نماز  ميت  مي خواند  با  وضو يا غسل يا تيمم باشد ، احتياط مستحب آن است ،  د ر صورتي تيمم كند كه وضو و غسل ممكن نباشد ، يا بترسد كه اگر وضو بگيرد يا غسل كند به نماز ميت نرسد .

دوم :

اگر ميت مرد   است  ،  امام جماعت يا كسي كه فرادي به نماز مي خواند مقابل وسط قامت بايستد و اگر ميت زن است مقابل سينه اش بايستد .

سوم :

پابرهنه نماز بخواند .

چهارم :

در هر تكبير دستها را بلند كند .

پنجم :

فاصله او با ميت بقدري كم باشد كه باد لباسش را حركت دهد به جنازه برسد .

ششم :

نماز ميت را به جماعت بخواند .

هفتم :

امام جماعت تكبير و دعاها را بلند بخواند و كساني كه با او نماز مي خوانند ، آهسته بخوانند .

هشتم :

در جماعت اگر چه ماموم يك نفر باشد عقب بايستد .

نهم :

نماز گزار به ميت و مؤمنين زياد دعا كند .

دهم :

پيش از نماز سه مرتبه بگويد : الصّلاه .

يازدهم :

نماز را در جايي بخوانند ، كه مردم براي نماز ميت بيشتر به آنجا مي روند .

دوازدهم :

زن حائض اگر نماز ميت را به جماعت مي خواند ، در صفي تنها بايستد .

(مساله613) خواندن  نماز  ميت  در  مساجد  مكروه است ،  ولي در مسجد الحرام مكروه نيست .

 

احكام دفن

 

(مساله614)احتياط واجب آن است كه ميت را طوري در زمين دفن كنند ، كه بوي او بيرون نيايد و درندگان  هم نتوانند بدنش را بيرون آورند و اگر ترس آن باشد كه جانور بدن  او را بيرون آورد ، بايد قبر را با آجر و مانند آن محكم كنند .

(مساله615)اگر  دفن  ميت  در  زمين  ممكن نباشد  ، مي توانند بجاي دفن ، او را در بنا يا تابوت بگذارند .

(مساله616) ميت  را  بايد  در  قبر به پهلوي راست طوري بخوابانند كه جلوي بدن او رو به قبله باشد .

(مساله617)ا گر  كسي در كشتي بميرد  ،  چنانچه  جسد  او  فاسد  نمي شود و بودن او در كشتي مانعي ندارد ، بايد صبر كنند تا به خشكي برسند و او را در زمين دفن كنند  ،  و گرنه بايد  در  كشتي غسلش بدهند و حنوط و كفن كنند و پس از خواندن نماز ميت چيز سنگيني به  پايش  ببندند  و  به  دريا  بيندازند ، يا او را در خمره بگذارند و درش را ببندند و به دريا بيندازند و اگر ممكن است بايد او را در جائي بندازند كه فوراً طمعه حيوانات نشود .

(مساله618)اگر بترسند كه  دشمن قبر  ميت  را  بشكافد و بدن او را بيرون آورد و گوش يا بيني  يا  اعضاي  ديگر او را ببرد ، چنانچه ممكن باشد بايد بطوري كه در مساله پيش گفته شد او را به دريا بيندازند .

(مساله619) مخارج انداختن در دريا و مخارج محكم كردن قبر ميت را در صورتي كه لازم باشد ، بايد از اصل مال ميت بردارند .

(مساله620)اگر  زن  كافره بميرد و بچه در شكم او مرده باشد ، چنانچه پدر بچه مسلمان باشد ، بايد زن را در قبر  به  پهلوي چپ پشت به قبله بخوابانند كه روي بچه به طرف قبله باشد بلكه اگر هنوز روح هم به بدن او داخل نشده باشد ، بنابر احتياط واجب بايد به همين دستور عمل كنند .

(مساله621) دفن  مسلمان  ،  در قبرستان كفار و دفن كافر ، در قبرستان مسلمانان ، جايز نيست .

(مساله622)دفن مسلمان در جائي كه بي احترامي به او باشد ، مانند جائي كه خاكروبه و كثافت مي ريزند ، جايز نيست .

(مساله623)ميت را نبايد در جاي غصبي دفن كنند و دفن كردن در جائي كه براي غير دفن كردن وقف شده ، ودر مسجد اگر ضرر به مسلمانان  باشد  يا  مزاحم نمازشان باشد ، جايز نيست  بلكه  واجب آن است كه اصلاً در مسجد دفن نكنند و در زميني كه مثل مسجد براي غير دفن كردن وقف شده ، جايز نيست .

(مساله624)لازم نيست كه ميت را در قبر  مرده  ديگر  پيش  ا زآنكه  پوسيده  شود ، دفن ننمايند .

(مساله625)چيزي كه از ميت جدا مي  شود ، اگر چه مو و ناخن و دندانش باشد ، بايد با او دفن شود و اگر موجب نبش شود احتياط  آ ن  است  كه  جدا دفن شود  .  و  دفن  ناخن و دنداني از انسان جدا مي شود مستحب است .   

(مساله 626)اگر كسي در چاه بميرد و  بيرون آوردنش ممكن نباشد ، بايد در چاه را ببندند و همان چاه  را  قبر  او  قرار دهند  و  در صورتي كه چاه مال غير باشد ، بايد به نحوي او را راضي كنند .

(مساله 627)اگر بچه در رحم مادر بميرد و ماندنش در رحم براي مادر  خطر داشته باشد  ، بايد به  آسانترين  راه  او  را  بيرون آورند  و  چنانچه  ناچار  شوند كه او را قطعه قطعه كنند اشكال ندارد د، ولي بايد به و.سيلة شوهر اگر اهل فن است يا زني كه اهل  فن  باشد  او  را بيرون بياورند و اگر ممكن نيست ، مرد نامحرمي كه اهل فن باشد او را بيرون بياورند و اگر ممكن نيست  ،  مرد  محرمي كه اهل فن باشد ، واگر آن ممكن نشود مرد نامحرمي كه اهل فن  باشد  بچه  را  بيرون  بياورد و در صورتي كه آن هم پيدا نشود كسي كه اهل فن نباشد مي تواند بچه را بيرون آورد .

(مساله628)هرگاه مادر بميرد و بچه در شكمش زنده باشد اگر چه اميد زنده ماندن طفل را نداشته  باشند بايد به وسيلة كساني كه در مسالة پيش گفته شد از هر طرفي كه بچه سالم بيرون مي آيد  ،  بچه  را  بيرون آورند و دوباره بدوزند ، ولي اگر بين پهلوي چپ وراست در سالم بودن بچه فرقي نباشد احتياط واجب آن است كه از پهلوي چپ بيرون آورند .

 

مستحبات دفن

 

(مساله629)  مستحب است  ،  قبر  را  به  اندازة قد انسان متوسط ، گود كنند و ميت را در نزديك ترين قبرستان دفن نمايند ، مگر آنكه قبرستان  دورتر  ،  از  جهتي بهتر باشد ، مثل آنكه مردمان خوب در آنجا مي روند و نيز  جنازه  را  در  چند  ذرعي قبر ، زمين بگذارند و تا



قبل فهرست بعد