قبل فهرست بعد


نماز  مغرب  و  عشا را بخواند  و  اگر  كمتر وقت دارد بايد فقط عشا را بخواند و بعداً مغرب را بدون نيت ادا و قضا بجا آورد و چنانچه بعد از خواندن عشا ، معلوم شود كه به مقدار يك ركعت يا بيشتر وقت به نصف شب مانده است بايد فوراً نماز مغرب را به نيت ادا بجا آورد .

(مساله752)  مستحب  است  انسان  نماز  را  د ر  اول وقت آن بخواند و راجع به آن خيلي سفارش شده است  و  هر  چه به اول وقت نزديكتر باشد بهتر است ، مگر آنكه تاخير آن از جهتي بهتر باشد ، مثلاً صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند .

(مساله753) هر گاه انسان  عذري دارد  كه  اگر  بخواهند  در  اول وقت نماز بخواند ، ناچار است با تيمم نماز بخواند ، چنانچه بداند كه عذر او تا آخر وقت باقي است مي تواند در اول وقت  ، نماز بخواند ، ولي اگر مثلاً لباسش نجس باشد يا عذر ديگري داشته باشد و احتمال دهد  كه  عذر او از  بين  مي رود  بنابر احتياط واجب بايد صبر كند تا عذرش برطرف شود و چنانچه عذر او برطرف نشد ، در آخر وقت نماز بخواند ، و لازم نيست به قدري صبر كند كه فقط  بتواند  كارهاي  واجب  نماز  را  انجام  دهد بلكه اگر براي مستحبات نماز مانند اذان و اقامه و قنوت هم وقت دارد مي تواند با لباس نجس مثلاً نماز را با آن مستحبات بجا آورد .

(مساله 754) كسي كه  مسائل نماز و شكيات و سهويات را نمي داند اگر مطمئن است كه در نماز پيش مي آيد ، واجب  است  آنها  را ياد  بگيرد  ، ولي اگر اطمينان دارد كه نماز را به طور صحيح تمام ميكند،مي تواند دراول وقت مشغول نماز شود ، پس اگر در نماز مساله اي كه  حكم آن را  نمي داند پيش نيايد  ،  نماز او  صحيح است و اگر مساله اي كه حكم آن را نمي داند پيش آيد ، مي تواند به يكي از دو طرفي كه احتمال مي دهد ، عمل نمايد و نماز را تمام كند  ولي  بعد  از  نماز بايد مساله را بپرسد كه اگر نمازش باطل بوده ، دوباره بخواند .

(مساله755)اگر وقت نماز وسعت دارد و طلبكار هم طلب خود را مطالبه مي كند در صورتي كه  ممكن است  ،  بايد اول قرض خود را بدهد ، بعد نماز بخواند ، و همچنين است اگر كار واجب  ديگري كه بايد فوراً آن را بجا آورد پيش آمد كند ، مثلاً ببيند مسجد نجس است كه بايد  اول  مسجد  را  تطهير كند  ، بعد نماز بخواند و در هر دو صورت اگر اول نماز بخواند ،

معصيت كرده ، ولي نماز او صحيح است .

 

نمازهائي كه بايد به ترتيب خوانده شود

 

(مساله 756)انسان بايد نماز عصر رابعد از نماز ظهر و نماز عشا را  بعد  از  نماز  بخواند  و اگر  عمداً  نماز  را  پيش از  نماز ظهر و نماز عشا را پيش از نماز عشا راپيش از نماز مغرب بخواند ، باطل است .

(مساله757) اگر  به  نيت  نماز  ظهر  مشغول نماز شود  و  در بين نماز يادش بيايد كه نماز ظهر  را  خوانده است  ،  نمي تواند نيت را  به نماز عصر برگرداند بلكه بايد نماز رابشكند و نماز عصر را بخواند و همينطور است در نماز مغرب و عشا و اين مطلب بر اين اساس است

كه عدول از سابق بلا حق جائز نيست ، ولي عكس آن جائز است .

(مساله758)اگر  در بين نماز عصر يقين كند كه نماز ظهر را نخوانده است و نيت را به نماز ظهر برگرداند وداخل ركن شود و بعد يادش بيايد كه نماز ظهر را خوانده بوده نمازش باطل است  و بايد نماز عصر را بخواند ولي اگر پيش از داخل شدن در ركن يادش بيايد بايد نيت

را به نماز عصر برگرداند و آلانچه به نيت ظهر خوانده دوباره به نيت عصر بخواند و نمازش صحيح است .

(مساله759) اگر  در  بين  نماز  عصر شك كند كه نماز ظهر را خوانده يا نه ، بايد نيت را به نماز  ظهر  برگرداند ولي اگر وقت به قدري كم است كه بعد از تمام شدن نماز ، مغرب مي شود  بايد  به  نيت  نماز عصر ، نماز را تمام كند و نماز ظهرش قضا ندارد .

(مساله760)اگردر نماز عشا ، پيش از ركوع ركعت چهارم شك كند كه نماز مغرب را خواند يانه ، چنانچه وقت به قدري كم است كه بعد از تمام شدن نماز ، نصف شب مي شود ، بايد به  نيت  عشا  نماز را تمام كند و بنا بگذرد كه نماز مغرب را خوانده است و اگر بيشتر وقت

دارد ، بايد نيت را به  نماز  مغرب  بر گرداند  و نماز را سه ركعتي تمام كند بعد نماز عشا را بخواند .

(مساله 761)اگردرنماز  عشا بعد از رسيدن به ركوع ركعت چهارم شك كند كه نماز مغرب را  خوانده  يا  نه ،  بايد  نماز  را تمام كند ، بعد نماز مغرب را بخواند ، ولي اگر اين شك در وقت مخصوص به نماز عشا باشد ، خواندن نماز مغرب لازم نيست .

(مساله762)اگرانسان نمازي را كه خوانده احتياطاً دوباره بخواند و در بين نماز يادش بيايد نمازي را كه بايد پيش از آن بخواند نخوانده است ، نمي تواند نيت را به آن نماز برگرداند ، مثلاً موقعي كه نماز عصر را احتياطاً مي خواند اگر يادش بيايد نمكاز ظهر را نخوانده است ،

نمي تواند نيت را به نماز ظهر برگرداند .

(مساله763) بر گرداندن  نيت  از نماز قضا به نماز ادا و از نماز مستحب به نماز واجب جايز نيست .

(مساله764) اگر  وقت نماز ادا وسعت داشته باشد ، انسان مي تواند در بين نماز نيت را به نماز  قضا برگرداند  ،  ولي بايد  بگرداندن نيت  ، به نماز قضا ممكن باشد ، مثلاً اگر مشغول نماز  ظهر است ، در صورتي مي تواند نيت را به قضاي صبح برگرداند كه داخل ركعت سوم نشده باشد .

 

نمازهاي مستحب

 

(مساله765)نمكاز هاي مستحبي زياد است  و  آنها را نافله گويند و بين نماز هاي مستحبي ، به خواندن نافله هاي شبانه روز بيشتر سفارش شده  و آنها در غير روز جمعه سي و چهار ركعتند، كه هشت ركعت آن نافله ظهر و هشت ركعت نافله عصر و چهار ركعت نافله مغرب و  دو ركعت نافلة عشا و يازده ركعت نافلة شب و دو ركعت نافلة صبح مي باشد . و چون دو ركعت نافلة عشا را بنابر احتياط واجب بايد نشسته خواند ، يبك ركعت حساب مي شود . ولي در روز جمعه بر شانزده ركعت نافله ظهر و عصر ، چهار ركعت اضافه مي شود .

(مساله766) از يازده ركعت نافلة شب ، هشت ركعت آن بايد به نيت نافلة شب و دو ركعت آن  به  نيت  نماز شفع و يك ركعت آن ، به نيت نماز وتر خوانده شود . و دستور كامل نافلة شب در صفحة 165 خواهد آمد .

(مساله767) نمازهاي  نافله  را مي شود نشسته خواند ، ولي بهتر است دو ركعت نماز نافلة نشسته را  يك  ركعت  حساب كند ، مثلاً كسي كه مي خواهد نافله ظهر را كه هشت ركعت است نشسته بخواند ، بهتر است شانزده ركعت بخواند و اگر مي خواهد نماز وتر را نشسته بخواند ، دو نماز يك ركعتي نشسته ، بخواند .

(مساله768)نافلة  ظهر و عصر را در  سفر نبايد خواند ، ئلي ولي نافله عشا را كه نماز وُتيره ناميده مي شود به نيت اينكه شايد مطلوب خداوند باشد ، مي تواند بجا آورد .

 

 

فضليت سحر خيزي ونماز شب

 

 بايد توجه داشت كه وقت سحر ، وقت بسيار مباركي است ، وقت تهجد و عبادت خدا است وقت  انس گرفتن با محبوب حقيقي در خلوت شب است ، وقتي است كه پيشوايان معصوم اسلام (سلام الله عليهم )مسلمانان  را  به بيداري و تهجد د ر آن ترغيب مي نمودند ، وقتي است  كه   وقتي است  كه  علماي  بزرگ  و   صلحاي  روزگار  هميشه در آن وقت از خواب بر  مي خاستند  و  در  پيشگاه حضرت حق به نماز خواندن  و  تلاوت  قرآن  و  استغفار  مي پرداختند و حل كمشكلات و قضاي حوايج مهم خود را در اين ساعت از آن ذات مقدس مي خواستند و به مقصود مي رسيدند .خداوند  در  دو جاي قرآن ، كساني را كه در سحرگاهان به استغفار مي پردازند و از خداوند كريم و رحيم بخشايش گناهان خود را مي خواهند مورد تمجيد قرار داده است .وقت سحربنابر اظهر ، آخرين قسمت از يك ششم شب ميباشد .هر  چند وقت نماز شب از نصف شب به بعد آغاز مي شود و تا طلوع فجر ادامه پيدا مي كند ، ولي هر چه به طلوع فجر نزديكتر باشد ، ثواب بيشتري دارد .براي  نماز  شب  فضليت هاي فراواني و تاكيد بسياري در احاديث اهل بيت عصمت (عليهم السلام) ذكر شده است.حضرت رسول اكرم (صلي الله غليه وآله وسلم ) در ضمن وصيتهاي خود به  حضرت امير المؤمنان (عليه السلام )  فرمودند : « عَليكَ بِصَلوهِ اللّيلِ ، بِصلوهِ الّليلِ ، بِصلوهِ اللّيلِ » يعني  سه  مرتبه فرمودند : نماز شب خواندن را بر خود لازم بشمار .

حضرت صاذق (عليه السلام)فرمودند :« شرافت مؤ من در نماز شب خواندن و عزت مؤ من در  اين است كه متعرض اعراض مردم چيزهايي كه مردم عنايت به پنهان ماندن آن دارند ، نشود ، به اين معنا كه تفحص در امور مردم نداشته باشد و غيبت آنان را  نكند .»

و  نيز حضرت  صادق (عليه السلام ) فرمودند : « مال دنيا و فرزندان ، زينت زندگي اين دنيا و نماز شب ، زينت آخرت است . »

در  احاديث اسلامي براي نماز شب علاوه بر اينكه ثواب و فضيلت فراوان اخروي ذكر شده است ، فوايد دنيوي بسياري نيز براي آن بيان شده است .كه حضرت صادق  ( عليه السلام ) فرمود  : « نماز شب بخوانيد  كه آن سنت پيغمبر و رسم صلحايي است كه پيش از شما مي زيستند و آن درد و مرض را از بدن شما دور مي كند . » و  نيز فرمودند : « نماز شب  خواندن  روي  انسان را سفيد و نوراني  وخلق انسان را نيكو و بوي وي را پاكيزه مي كند و روزي را فراوان مي سازد و موجب اداي قرض انسان مي گردد و غم و اندوه را بر طرف مي نمايد و به چشم انسان جلوه و روشني مي بخشد . »حضرت  رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند : « خانه هايي كه در آنها نماز شب و قرآن خوانده  مي شود ، براي اهل آسمان روشنايي مي دهند به همان طوري كه ستارگان آسمان براي مردم زمين ، روشنايي مي دهند . » حضرت رضا ( عليه السلام ) فرمودند  : «  نماز  شب خواندن را  بر خود لازم بدانيد زيرا هر بندة مؤ مني كه هشت ركعت نماز شب و دو ركعت نماز شفع و يك  ركعت  نماز وتر بخواند و در  قنوت  وتر 70مرتبه استغفار كند خداوند او را از عذاب قبر و از عذاب آتش نجات مي دهد وعمرش را در دنيا طولاني ميكند و در زندگي اقتصادي خداوند به او وسعت و گشايش ميدهد  وهر خانه اي كه در  آن نماز شب خوانده شود آن خانه براي مردم آسمان روشنايي مي دهد همانطوركه ستارگان آسمان براي مردم  روي زمين روشنايي مي بخشند . » براي د ستيابي  به  اين  توفيق لازم است از اول شب تصميم بگيرند و مخصوصاً با كم غذا خوردن  در شب خود را براي بيداري  آماده سازند كه حضرت امير المؤمنين (عليه السلام ) فرمودند : « در سه چيز با سه چيز طمع مكن : 1-در بيداري شب با پرخوردن .2-در نور صورت با خوابيدن در جميع شب .3-در امان ماندن در دنيا با همنشيني با فاسقان و فاجران .»

 

كيفيت نماز شب

 

و اما كيفيت نماز شب به اين ترتيب است كه :

هشت  ركعت  كه  هر   دو  ركعت به يك سلام انجام بگيرد به قصد نماز نافلة شب خوانده شود و بعد از آن دو ركعت نماز به قصد نماز شفع مي خواند و از آن پس يك ركعت به نيت نماز  وتر بجا مي آورد و بهتر اين است كه قنوت نماز وتر را به اين ترتيب بجا بياورد : 

1- دعاي فرج را كه عبارت از اين دعا است : لا  اله  الله  الحليم  الكريم   لا  اله  الا  الله العلي العظيم سبحان الله رب السموات  السبع و سبحان  الله  رب  الارضين  السبع  و ما فيهن و ما بينهن و رب العرش العظيم و سلام علي المرسلين بخواند .                                      

2-هفت مرتبه بگويد :  استغفر الله  الذي  لا  اله الا هو الحي القيوم ذوالجلال و الاكرام من جميع ظلمي و جرمي و  اسرافي علي نفسي و اتوب اليه .بعد از آن 70مرتبه بگويد : استغفرالله ربي و اتوب اليه .پس از آن 300مرتبه بگويد  :  العفو  . سپس براي چهل مؤمن دعا كند ( به زبان غير عربي هم اشكال ندارد ، مثلاً بگويد : خداوندا! فلاني را بيامرز ) .از آن  پس  براي خود و پدر و مادر خود دعا كند و در خاتمة قنوت 7مرتبه بگويد : هذا مقامُ الغائذِ بكَ مِنَ النارِ .

 

فضيلت نماز جعفر طيار

 

نماز جعفر طيار ، داراي ثواب و فضيلت بسيار است  و  بر اساس  رواياتي  كه  از  اهل  بيت عصمت(سلام الله عليهم ) رسيده است تاثير زيادي در بخشيده شدن گناهان انسان دارد .

حضرت صادق  ( عليه السلام )  فرمودند  : « روزي كه قلعة خيبر ، دژ محكم يهوداني كه در برابر  پيشرفت  اسلام جوان ، سنگ اندازي مي كردند و هر روز نقشه اي مي كشيدند و تر فندهايي  براي   متوقف  ساختن ، بلكه بر انداختن نظام اسلامي ، طرح مي كردند به دست سپاه  اسلام  فتح شد  ،  جعفر  از كشور حبشه كه به سر پرستي جمعي از مسلمانان كه در نتيجة  فشار سردمداران  كفر  به  آنجا  مسافرت  كرده بودند كه تا در محيطي آزاد به اقامه مراسم  دين  قيام كنند  و  هم  به  تبليغ  اسلام  پرداخته  ،  درخت  دين را در آن سر زمين بنشانند ، مسافرت كرده بود مراجعت كرد .حضرت  رسول اكرم  (صلي الله عليه و آله و سلم )  از  شنيدن  اين  جريان  بسيار  خرسند گرديد و فرمود : « والله ما ادري بايهما انا اشد سروراً بقدوم جعفر ام بفتح خيبر » . قسم به خداوند  از  اين  دو  جرياني  كه  امروز  براي  ما  پيش آمده است نمي دانم براي كدام يك بيشتر  خشنود باشم ، آيا براي فتح خيبر يا براي بازگشت جعفر ؟ و از جاي خود برخاست و جعفر را به آغوش كشيد و ميان دو چشم وي را بوسيد و فرمود هديه اي به تو بدهم .چون اين كلام را مسلمانان شنيدند افراد بسياري  در ميان جمع گرد آمدند و چنين فكر مي كردندكه اين هديه طلا ونقرة قابل توجهي خواهد بود.  حضرتش به جعفر فرمودند : « چهار ركعت نماز به تو تعليم مي دهم اگر بتواني در هر روز و اگر نه در دو روز و گرنه در هر جمعه و  اگر نتوانستي در هر ماه يك مرتبه و اگر نتوانستي در هر سال يك مرتبه بخوان ، خداوند متعال گناهاني را كه ما بين آن دو نماز انجام گرفته باشد مي آمرزد .سپس آن را بيان فرمود و توضيح آن به اين ترتيب است : چهار ركعت است به تشهد و دو سلام . در ركعت اول بعد از سوره حمد سورة «اذا زلزلت » و در ركعت دوم بعد از سورة « و العاديات» و  در  ركعت سوم پس از حمد ، سورة « اذا جاء نصرالله » و در ركعت چهارم بعد از  حمد سورة « قل هو الله احد» و در هر رعت بعد از فراغ از قرائت پانزده مرتبه مي گويد سبحان الله  و  الحمد الله  و لا اله الا الله و الله اكبر و در  ركوع همين تسبيحات را ده مرتبه مي گويد و  چون  سر  از  ركوع بر مي دارد ده مرتبه و در سجدة دوم ده مرتبه و بعد از سر بر داشتن  پيش  از اينكه برخيزد ، ده مرتبه مي گويد و هر چهار ركعت را به همين تر تيب مي خواند كه مجموعاً  300مرتبه  مي شود  .  اگر نتواند اين سوره ها را بخواند بجاي آنها هم سورة قل هو الله احد  را بخواند ، ثواب و فضيلت اين نماز را بدست مي آورد .خواندن  نماز  جعفر  در  هر  موقع   مستحب است  ،  ولي  بهترين اوقات آن در روز جمعه هنگامي است كه آفتاب در سطح زمين گسترش يافته باشد .علماي بزرگ اسلام و صلحاي روزگار در اين وقت برخواندن آن مواظبت داشته اند .نماز هاي  مستحبي  غير  از  اينها نيز بسيار است به كتاب مفاتيح الجنان و غير آن مراجعه بفرماييد .

 

وقت نافله هاي يوميه

 

(مساله769)نافلة نماز ظهر پيش از  نماز ظهر خوانده مي شود و وقت آن از اول ظهر است تا موقعي كه آن مقدرا از ساية شاخص كه  بعد از ظهر پيدا مي شود ، به اندازة دو هفتم آن شود  ،  مثلاً اگر  درازي  شاخص  هفت  وجب باشد ، هر وقت مقدار سايه اي كه بعد الظهر پيدا مي شود به دو وجب رسيد ، آخر وقت نافلة ظهر است .

(مساله 770)  نافلة  عصر  پيش از نماز عصر خوانده مي شود و وقت آن تا موقعي است كه آن مقدار  از  سايه شاخص كه بعد از ظهر پيدا مي شود ، به چهار هفتم آن برسد و چنانچه بخواهد نافلة ظهر  و  نافلة  عصر را بعد از وقت آنها بخواند ، بهتر است نافلة ظهر را بعد از نماز  ظهر  و  نافلة  عصر  را  بعد  از  نماز عصر بخواند و بنابر احتياط واجب ، نيت ادا و قضا نكند .

(مساله 771)وقت نافلةْ مغرب بعد از تمام شدن نماز مغرب است تا وقتي كه سرخي طرف مغرب كه بعد از غروب كردن آفتاب در آسمان پيدا مي شود از بين برود .

(مساله 772)و قت  نافلة  عشا بعد از تمام شدن نماز عشا تا نصف شب است و بهتر است بعد از نماز عشا بلافاصله خوانده شود .

(مساله773)  نافلة  صبح  پيش  از  نماز صبح خوانده مي شود و وقت آن بعد از گذاشتن از نصف شب به مقدار خواندن يازده ركعت  نماز  شب  است ، ولي احتياط آن است كه قبل از فجر  اول  نخوانند  مگر  آنكه  بعد از نافلة شب بلافاصله بخوانند ، كه در اين صورت مانعي

ندارد .

(مساله 774)وقت  نافلة  شب  از  نصف  شب است تا اذان صبح و بهتر است نزديك اذان صبح خوانده شود .

(مساله775)مسافر و كسي كه براي او سخت است نافلة شب را بعد از نصف شب بخواند ، مي تواند آن را در اول شب بجا آورد .

 

نماز غفيله

 

(مساله 776)يكي  از نماز هاي مستحبي نماز غفيله است كه بين نماز مغرب و عشا خوانده مي شود و وقت آن بعد از نماز مغرب است تا وقتي كه سرخي طرف مغرب از بين برود ودر ركعت اول آن ، بعد از حمد بايد بجاي سوره اين آيه را بخوانند :

و  ذاالنون  اذ  ذهب  مغاصباً  ان لن نقدر عليه فنادي في الظلمات ان لا اله الا انت سبحانك اني كنت من الظالمين فاستجبنا  له  و نجيناه من الغم و كذلك ننجي المؤ منين . ودر ركعت دوم بعد از حمد بجاي سوره اين آيه را بخوانند : و عنده مفاتح الفيب لا يعلمه الا هو و يعلم ما في البر و البحر و ما تسقط من ورقه الا يعلمها و لا حبه في ظلمات الارض و لا رطب و لا رطب  و  لا  يابس  الا في كتاب مبين و در قنوت آن بگويد : اللهم اني اسالك بمفاتح الغيب التي  لا  يعلمها  الا  انت ان تصلي علي محّمدٍ و آل محّمدٍ و ان تفعل بي كذا و كذا ، و بجاي كلمه  كذا  و  كذا  حاجتهاي  خود را بگويد و بعد بگويد : اللهم انت ولي نعمتي و القادر علي طلبتي  تعلم  حاجتي فاسالك بحق محمّدٍ و آل محمّدٍ عليه و عليهم السلام لما قضيتها لي .

 

احكام قبله

 

(مساله 777)خانة كعبه در مكة معظمه مي باشد قبله است ، و بايد روبروي آن نماز خواند ، ولي  كسي كه دور است اگر طوري بايستد كه بگويند  رو  به  قبله  نماز  مي  خواند  ،  كافي است .  و  همچنين  است  كارهاي  ديگري  كه  مانند  سر  بريدن حيوانات ، بايد رو به قبله انجام گيرد .

(مساله 778)كسي  كه  نماز واجب را ايستاده مي خواند ، بايد طوري بايستد كه بگويند رو به قبله ايستاده و لازم نيست زانو هاي او و نوك پاي او هم رو به قبله باشد .

(مساله 779)كسي كه  بايد نشسته نماز بخواند ، اگر نمي تواند به طور معمول بنشيند و در  موقع  نشستن ، كف پاها را به زمين مي گذرد ، بايد در موقع نماز صورت و سينه و شكم او رو به قبله باشد و لازم نيست ساق پاي او رو به قبله باشد .



قبل فهرست بعد