قبل فهرست بعد


( مساله 967 ) اگر  در  حال  حركت  بدن  ذكر بگويد ، مثلاً موقع رفتن به ركوع يا رفتن به سجده  تكبير  بگويد  ،  چنانچه آن را به قصد ذكري كه در نماز دستور داده اند بگويد ، بايد احتياطاً  نماز  را  دوباره  بخواند و  اگر  به اين قصد نگويد ، بلكه بخواهد ذكري گفته باشد ،

نماز صحيح است .

( مساله 968 ) حركت دادن دست و انگشتان در موقع خواندن حمد اشكال ندارد ، اگر چه احتياط مستحب آن است كه آنها را هم حركت ندهد .

( مساله 969 ) اگر  موقع  خواندن  حمد  و سوره يا خواندن تسبيحات ، بي اختيار به قدري حركت كند  كه  از  حال  آرام  بودن بدن خارج شود ، احتياط واجب آن است كه بعد از آرام گرفتن بدن ، آنچه را در حال خوانده ، دوباره بخواند .

( مساله 970 )  اگر  در  بين  نماز  از  ايستادن  عاجز  شود  ،  بايد بنشيند و اگر از نشستن هم عاجز شود بايد بخوابد ، ولي تا بدنش آرام نگرفته بايد چيزي نخواند .

( مساله 971 )  تا  انسان  مي تواند  ايستاده  نماز بخواند ، نبايد بنشيند ، مثلاً كسي كه در موقع  ايستادن  بدنش حركت  مي كند ، يا مجبور است به چيزي تكيه دهد يا بدنش را كج كند يا خم شود يا پاها را بيشتر از معمول گشاد  بگذارد  كند  ،  بايد به هر طور كه مي تواند ايستاده نماز بخواند ، ولي اگر به هيچ قسم حتي مثل  حال  ركوع هم  نتواند  بايستد  ،  بايد راست بنشيند و نشسته نماز بخواند .

( مساله 972 )  تا  انسان  مي تواند  بنشيند  نبايد  خوابيده  نماز بخواند و اگر نتواند راست بنشيند ، بايد هر طور كه مي تواند بنشيند و اگر به هيچ قسم نمي تواند بنشيند بايد بطوري كه  در  احكام قبله گفته شد ، به پهلوي راست بخوابد و اگر نمي تواند به پهلوي چپ و اگر آن هم ممكن نيست به پشت بخوابد به طوري كه كف پاهاي او رو به قبله باشد .

(  مساله 973 )كسي  كه  نشسته  نماز  مي خواند  ،  اگر بعد از خواندن حمد و سوره بتواند بايستد و ركوع را ايستاده بجا آورد ، بايد بايستد و از حال ايستاده به ركوع رود و اگر نتواند بايد ركوع را هم نشسته بجا آورد .

(مساله 974) كسي كه خوابيده نماز مي خواند ، اگر در  بين نماز بتواند بنشيند بايد مقداري ر ا كه  مي تواند  نشسته  بخواند  و  نيز  اگر مي تواند بايستد بايد مقداري را كه مي تواند ، ايستاده بخواند ، ولي تا بدنش آرام نگرفته بايد چيزي نخواند .

(مساله975)كسي كه نشسته نماز مي خواند اگر در بين نماز بتواند بايستد ، بايد مقداري را كه مي تواند ، ايستاده بخواند ، ولي تا بدنش آرام نگرفته ، بايد چيزي نخواند .

(مساله 976) كسي كه مي تواند بايستد اگر بترسد كه به واسطة ايستادن ، مريض شود يا ضرري  به  او  برسد  ،  ميتواند نشسته نماز بخواند و اگر از نشستن هم بترسد مي تواند خوابيده نماز بخواند .

(مساله 977)  اگر  انسان  احتمال  بدهد  كه  تا آخر وقت بتواند ايستاده نماز بخواند ، بنابر احتياط لازم نماز را تاخير بياندا زد ، پس اگر نتوانست بايستد مطابق وظيفه اش ، نماز بجا آورد .

(مساله 976) مستحب  است  د ر  حال  ايستادن بدن را راست نگهدارد ، شانه ها را پايين بيندازد  ، دستها را روي رانها بگذارد ، انگشتها را به هم بچسباند ، جاي سجده را نگاه كند ،  سنگيني  بدن  را  به  طور  مساوي روي دو پا بيندازد ، با خضوعع و خشوع باشد ، پاها را پس  و  پيش  نگذارد  ، اگر مرد است پاها را از سه انگشت باز تا يك وج فاصله دهد و اگر زن است پاها را به هم بچسباند .

 

قرائت

 

( مساله 979)در ركعت اول ودوم نمازهاي  واجب يوميه ، انسان بايد اول حمد و بعد از آن يك سورة تمام ، بخواند .

(مساله  980) ا گر  وقت  نماز تنگ باشد ، يا انسان ناچار شود كه سوره را نخواند ، مثلاً بترسد  كه  اگر سوره ها را بخواند ، دزد يا درنده ، يا چيزديگري به او صدمه بزند ، نبايد  سوره را بخواند  و  اگر در كاري عجله داشته باشد ، مي تواند سوره را نخواند .

(مساله 981)اگر  عمداً  سوره  را  پيش  از حمد بخواند ، نمازش باطل است و اگر اشتباهاً سوره را پيش از حمد بخواند و در بين آن  يادش  بيايد  ،   بايد  سوره  را  رها كند و بعد از خواندن حمد سوره را از اول بخواند .

(مساله 982) اگر  حمد  و  سوره  با  يكي  از  آنها را فراموش كند و بعد از رسيدن به ركوع بفهمد ، نمازش صحيح است .

(مساله  983) اگر  پيش  از آنكه براي ركوع خم شود ، بفهمد كه حمد و سوره را نخوانده ، بايد بخواند و اگر بفهمد سوره را نخوانده ، بايد فقط سوره را بخواند ، ولي اگر بفهمد حمد  تنها را  نخوانده  ،  بايد  اول  حمد و بعد از آن دوباره سوره را بخواند ،و نيز اگر خم شود و

پيش از آنكه به ركوع برسد ، بفهمد حمد و سوره ، يا سورة تنها ، يا حمد تنها را نخوانده ، بايد بايستد و به همين دستور عمل نمايد .

(مساله 984)اگر در نماز يكي از چهار سوره اي را كه آية سجده دارد و در مساله 356گفته شد ، عمداً بخواند نمازش باطل است .

( مساله 985)اگر  اشتباهاً  ، مشغول خواندن سوره اي شود كه سجدة واجب دارد ، چنانچه پيش از رسيدن به آية سجده بفهمد ، بايد آن سوره را رها كند و سورة ديگر بخواند و اگر بعد از  خواندن  آية  سجده بفهمد  ،  به  همان  سوره كه خواند ، اكتفا نمايد و بعد از نماز ،

سجدة آن را به جا آورد .

(مساله 986)اگر در  نماز  آية سجده را بشنود ، نماز خود را تمام كند و بعد از نماز ، سجده را به جا آورد .

( مساله 987) در  نماز  مستحبي خواندن سوره لازم نيست ، اگر چه آن نماز به واسطة نذر كردن واجب شده باشد ، ولي  در  بعضي  از  نمازهاي مستحبي مثل نماز وحشت كه سورة مخصوصي دارد   ،  اگر  بخواهد  به  دستور  آن  نماز رفتار كرده باشد ، بايد همان سوره را بخواند .

(مساله 988)در نماز جمعه و در نماز ظهر روز جمعه مستحب است در ركعت اول بعد از حمد ، سورة جمعه و در ركعت دوم بعد از حمد ، سورة منافقين بخواند و اگر مشغول يكي از اينها شود ، بنابر احتياط واجب نمي تواند آن را رها كند و سورة ديگر بخواند .

(مساله989)اگر بعد از حمد مشغول خواندن سورة قُل هوَ اللهُ احدٌ  يا سورة قُل يا ايَها الكافرينَ شود  ،  نمي تواند  آن  را رها كند و سورة ديگر بخواند ولي در نماز جمعه و نماز ظهر روز جمعه اگر از روي فراموشي  بجاي سورة جمعه و منافقين يكي از اين دو سوره را بخواند ، تا به نصف نر سيده مي تواند آن را رها كند و سورة جمعه و منافقين را بخواند .

(مساله 990) اگر در نماز جمعه يا نماز ظهر روز جمعه عمداً سوره قُل هُو اللهُ احدٌ يا سورة قُل يا ايَها الكافرونَ بخواند ، اگر چه به نصف نرسيده باشد ، بنابر احتياط واجب نمي تواند رها كند و سورة جمعه و منافقين را بخواند .

(مساله 991) اگر در نماز ، غير سوره قُل هُو اللهُ احدٌ و قُل يا ايَها الكافرونَ سورة ديگري بخواند ، تا به نصف نرسيده مي تواند رها كند و سوره ديگر بخواند .

(مساله 992) اگر مقداري از سوره را فراموش كند يا از روي ناچاري ، مثلاً به واسطة تنگي وقت  يا  جهت  ديگر  نشود  آن را تمام نمايد ، مي تواند آن سوره را رها كند و سورة ديگر بخواند  ،  اگر چه از نصف گذشته باشد ، يا سوره اي را كه مي خواند ، قُل هُو اللهُ احدٌ يا قُل يا ايُها الكافرونَ باشد .

(مساله 993) برمرد واجب است حمد و سورة نماز صبح ومغرب و عشا را بلند بخواند و بر مرد و زن واجب است حمد و سورهنماز ظهر و عصر را آهسته بخوانند .

( مساله 994) مرد بايد در نماز صبح و مغرب و عشا مواظب باشد كه تمام كلمات حمد و سوره ، حتي حرف آخر آنها را بلند بخواند .

(مساله 995)زن مي تواند حمد و سورة نماز صبح و مغرب . عشا را بلند يا آهسته بخواند ، ولي اگر نا محرم صدايش را بشنود ، بنابراحتياط واجب بايد آهسته بخواند .

(مساله996)اگر در جائي كه بايد نماز را بلند خواند ، عمداً بلند بخواند ، نمازش باطل است ولي اگر از روي فراموشي يا ندانستن مساله باشد صحيح است و اگر در بين خواندن حمد و سوره هم بفهمد اشتباه كرده ، لازم نيست مقداري را كه خوانده دوباره بخواند .

(مساله997)اگر كسي در خواندن حمد و سوره بيشتر از معمول صدايش را بلند كند ، مثل آنكه آنها را با فرياد بخواند ، نمازش باطل است .

(مساله 998) انسان بايد بگيرد كه غلط نخواند و كسي كه به هيچ قسم نمي تواند صحيح آن را ياد بگيرد ، بايد هر طور كه مي تواند بخواند و احتياط مستحب آن است كه نماز را به جماعت به جا آورد .

(مساله999)كسي  كه حمد و سوره و چيزهاي ديگر نماز را به خوبي نمي داند و مي تواند ياد  بگيرد ، چنانچه وقت نماز وسعت دارد ، بايد بگيرد و اگر وقت تنگ است ، بنابر احتياط واجب بايد نمازش را به جماعت بخواند ، مگر اينكه بر او خرج و مشقت باشد .

(مساله1000)بهتر آن است كه براي ياد دادن واجبات نماز مزد نگيرند ، ولي براي ياد  دادن  مستحبات آن مزد گرفتن بدون اشكال است

(مساله 1001)اگر  يكي  از  كلمات  حمد  يا سوره را نداند ، يا عمداً آن را نگويد يا به جاي حرفي حرف ديگر بگويد ، مثلاً به جاي ( ض ) ( ظ ) بگويد يا جائي كه بايد بدون زير و زبر خوانده شود ، زير وزبر بدهد ، يا تشديد را نگويد ، نماز او باطل است .

( مساله 1002 ) اگر انسان كامه اي را صحيح بداند و در نماز همانطور بخواند و بعد بفهمد غلط خوانده ، احتياط واجب آن است كه دوباره بخواند و اگر وقت گذشته ، قضا نمايد .

( مساله 1003 ) اگر زير وزبر كلمه اي را نداند ، بايد ياد بگيرد ، ولي اگر كلمه اي را كه وقف كردن آخر آن جائز است هميشه وقف كند ، يادگرفتن زير و زبر آن لازم نيست و نيز ا  گر نداند مثلاً كلمه اي به ( س ) است يا به ( ص ) بايد ياد بگيرد و چنانچه دو جور يا بيشتر بخواند  ،  مثل  آنكه در اهدنا الصراط المستقيم ، مستقيم را يك مرتبه با سين و يك مرتبه  با  صاد  بخواند نمازش باطل است ، مگر انكه هر دو جور قرائت شده باشد و به اميد رسيدن به واقع بخواند .

( مساله 1004 ) اگر  در كلمه اي ( واو ) باشد و حرف قبل از ( واو ) در آن كلمه پيش داشته باشد و حرف بعد از ( واو ) در آن كلمه همزه ( ء ) باشد ، مثل كلمة سوء بايد آن ( واو ) را مد   بدهد  ، يعني آن ر ا بكشدو همچنين اگر  در كلمه اي ( الف ) باشد و حرف قبل از ( الف ) در آن كلمه زبرداشته باشد و حرف  بعد از (الف) درآن كلمه  همزه  باشد ،  مل ( جاء )بايد(الف)  آن را بكشد 

و نيز  اگر در كلمهاي ( ي ) باشد و حرف پيش از ( ي ) در آن كلمه زيرداشته باشد و حرف بعد از ( ي ) در آن كلمه همزه باشد ، مثل ( جي ء ) بايد ( ي) را با مد بخواند و اگر بعد از اين ( و او ) و ( الف ) و ( ي) به جاي همزه ( ء ) حرفي باشد كه ساكن است يعني زير وزبر و پيش ندارد باز هم بايد اين سه  حرف  را  با  مد  بخواند ، مثلاً در ولا الضالين كه بعد از  ( الف ) حرف  ( لام )  ساكن است  بايد  ( الف ) آن را با  مد بخواند .  و  چنانچه   به  دستوري  كه  گفته  شد  رفتار  نكند  احتياط  واجب  آن  است  كه نماز را تمام كند و دوباره بخواند .

( مساله 1005 ) احتياط واجب آن است كه در نماز ، وقف به حركت و وصل به سكون ننمايد و معني وقف به حركت آن است كه زير يا زبر يا پيش آخر كلمه اي را بگويد و بين آن كلمه و كلمة بعدش  فاصله دهد . مثلاً بگويد الرحمن الرحيم و ميم الرحيم را زير بدهد و بعد قدري فاصله دهد و بگويد مالك يوم الدين . و معني وصل به سكون آن است كه زير يا زبر يل پيش كلمه اي را نگويد و آن كلمه را به كلمة بعد  بچسباند  مثل آنكه بگويد الرحمن الرحيم و ميم الرحيم را زير ندهد و فوراً مالك يوم الدين را بگويد .

( مساله 1006 ) در ركعت  سوم و چهارم نماز مي تواند فقط يك حمد بخواند يا سه مرتبه تسبيحات اربعه بگويد  سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اكبر و اگر يك مرتبه هم تسبيحات اربعه  بگويد  كافي  است  و  مي تواند  در  يك  ركعت  حمد  و  در  ركعت  ديگر  تسبيحات بگويد و بهتر است در هر دو ركعت  تسبيحات بخواند .

( مساله 1007 ) در تنگي وقت بايد تسبيحات اربعه را يك مرتبه بگويد .

( مساله 1008) بر مرد  و  زن واجب  است  كه  در  ركعت  سوم  و  چهارم  نماز  ،  حمد يا تسبيحات را آهسته بخواند .

( مساله 1009 ) اگر در ركعت  سوم  يا  چهارم  حمد  خواند  ، بنابر احتياط واجب بسم الله آن را آهسته بگويد .

( مساله 1010 ) كسي كه نمي تواند تسبيحات را ياد بگيرد يا درست بخواند بايد در ركعت سوم و چهارم حمد بخواند .

( مساله 1011 ) اگر در دو ركعت  اول  نماز  به خيال  اينكه  دو ركعت آخر است تسبيحات بگويد ، چنانچه پيش از ركوع بفهمد ، بايد حمد و سوره را  بخواند و  اگر  در ركوع  بفهمد ، نمازش صحيح است .

( مساله 1012 ) اگر در دو ركعت  آخر  نماز به خيال  اينكه  در  دو  ركعت  اول  است  حمد بخواند ، يا در  دو  ركعت  اول  نماز  با  اينكه  گمان  مي كرده  در  دو  كعت آخر است حمد بخواند چه پيش از ركوع بفهمد چه بعد از آن ، نمازش صحيح است .

( مساله 1013 ) اگر  در  ركعت  سوم  يا  چهارم  مي خواست  حمد  بخواند  تسبيحات  به زبانش  آمد ، يا  مي خواست  تسبيحات  بخواند  حمد  به زبانش آمد ، بايد آن را رها كند و دوباره حمد يا تسبيحات را بخواند . ولي  اگر  دعادتش  خواندن  چيزي  بوده  ه به زبانش آمده و در خزانة قلبش  آن  را قصد  داشته ، مي تواند  همان را تمام كند و  نمازش  صحيح است .

( مساله 1014 ) كسي كه عادت  دارد  در ركعت سوم وچهارم تسبيحات بخواند اگر بدون قصد مشغول خواندن حمد شود بايد آن را رها  كند  و  دوباره  حمد يا تسبيحات را بخواند .

( مساله 1015 ) در ركعت  سوم  و  چهارم  مستحب  است بعد از تسبيحات استغفار كند ، مثلاً بگويد استغفر الله ربي و اتوب اليه يا بگويد : اللهم اغفرلي ، و اگر به گمان آنكه حمد يا تسبيحات را گفته مشغول گفتن استغفار شود و شك كند كه حمد يا تسبيحات را خوانده يا نه ، بايد به شك خود  اعتنا  ننمايد ولي اگر نمازگزار پيش از خم شدن براي ركوع در حالي كه مشغول گفتن استغفار نيست ، شك  كند حمد يا تسبيحات را خوانده يا نه ، بايد حمد يا تسبيحات را بخواند .

( مساله 1016 ) اگر در ركوع  ركعت  سوم  يا  چهارم  يا  در  حال رفتن به ركوع شك كند كه حمد يا تسبيحات را خوانده يا نه ، بايد به شك خود اعتنا نكند .

( مساله 1017 ) هر گاه شك كند كه آيه يا كلمه اي را درست گفته يا نه ، اگر به چيز ي كه بعد از آن است مشغول نشده ، بايد  آن  آيه يا كلمه را به طور صحيح بگويد و اگر به چيزي كه بعد از آن  است  مشغول  شده ، چنانچه آن  چيز ركن باشد مثل آنكه در ركوع شك كند كه فلان كلمه از سوره را درست گفته يا نه، بايد به شك خود اعتنا نكند ، واگر ركن نباشد ، مثلاً موقع گفتن  ( الله الصمد )  شك كند كه ( قل هو الله احد ) را درست گفته يا نه ، باز هم مي تواند به شك خود اعتنا نكند ، ولي  اگر  احتياطا  آن آيه يا كلمه را به طور صحيح بگويد اشكال ندارد ، و اگر چند مرتبه هم شك كند ، مي تواند  چند  بار  بگويد  اما اگر به وسواس برسد و باز هم بگويد ، بنابر احتياط واجب بايد نمازش را دوباره بخواند .

( مساله 1018 ) مستحب است در ركعت اول ، پيش از خواندن حمد بگويد اعوذ بالله من الشيطان الرجيم و در ركعت اول و دوم نماز ظهر و عصر ( بسم الله ) را بلند بگويد و حمد و سوره را شمرده بخواند و در آخر هر آيه وقفكند ، يعني آن را به آية بعد بچسباند ، و در حال خواندن  حمد  و سوره  به  معناي  آيه  توجه  داشته  باشد  . اگر نماز را به جماعت مي خواند ، بعد از تمام شدن حمد امام  و اگر فرادي مي خواند ، بعد از آنكه حمد خودش تمام شد ، بگويد الحمدلله  رب  العالمين  .  بعد  از  خواندن  سورة  قل هو الله احد يك يا دو سه مرتبه كذلك الله ربي  يا  سه  مرتبه  كذلك الله  ربنا بگويد ، بعد از خواندن سوره كمي صبر كند بعد تكبير پيش از ركوع را بگويد يا قنوت را بخواند .

( مساله 1019 ) مستحب است در تمام نمازها  در  ركعت اول ، سورة انا انزلناه و در ركعت دوم ، سوره قل هو الله احد را بخواند .

( مساله 1020 ) مكروه است انسان در تمام نماز هاي يك شبانه روز سورة قل هو الله احد را نخواند .

( مساله 1021 ) خواندن سوره قل هو الله به يك نفس مكروه است .

( مساله 1022 ) سوره اي را كه  در  ركعت  اول  خوانده مكروه است در ركعت دوم بخواند ولي اگر سورة قل قل هو الله احد را در هر دو ركعت بخواند ، مكروه نيست .

       

ركوع

 

(مساله 1023 ) در هر ركعت بعد از قرائت بايد به اندازه اي  خم شود كه بتواند دست را به زانو بگذارد و اين عمل را ركوع مي گويند .

( مساله 1024 ) اگر به اندازه  ركوع  خم  ود ، ولي دستها را به زانو نگذارد اشكال ندارد .

( مساله 1025 )هرگاه ركوع بطور غير  معمولبه جا آوردمثلاً به چپ يا راست خم شوداگر چه دستهاي او به زانو برسد ، صحيح نيست .

(مساله 1026) خم  شدن بايد به قصد ركوع باشد ، پس اگر به قصد كار ديگر براي كشتن جانور خم شود ، نمي تواند آن را ركوع حساب كند ، بلكه بايد بايستد دوباره براي ركوع خم شود و به واسطة اين عمل ، ركن زياد نشده و نماز باطل نمي شود .

(مسال1027) كسي كه  دست  يا  زانوي  او  با  دست  و  زانوي  ديگران  فرق دارد ، مثلاً دستش خيلي  بلند است كه  اگر كمي خم شود به  زانو مي رسد ، يا  زانوي او  پائين  تر  از مردم ديگر است كه بايد خيلي خم  شود تا دستش به زانو برسد ، بايد به اندازة معمول خم شود .

(مساله1028)كسي كه نشسته ركوع مي كند ، بايد بقدري خم شود كه صورتش مقابل زانو ها برسد و بهتر است بقدري خم شود كه صورت ، نزديك جاي سجده برسد .

(مساله1029)انسان هر  ذكري در ركوع بگويد كافي است ، ولي احتياط واجب آن است كه بقدر سه مرتبه سبحانَ اللهِ يا يك مرتبه سبحانَ ربيَ العظيمِ و بحمدهِ كمتر نباشد .

(مساله1030)ذكر ركوع بايد دنبال هم و به عربي صحيح گفته شود و مستحب است آن را سه يا پنج يا هفت مرتبه بلكه بيشتر بگويند

(مساله 1031)در ركوع  بايد به مقدار ذكر واجب ،بدن آرام باشد و در ذكر مستحب هم اگر آن را به قصد ذكري كه  براي  ركوع دستور داده اند بگويد ، بنابر احتياط واجب ، آرام بودن لازم است .      



قبل فهرست بعد