قبل فهرست بعد


(مساله1033)اگر  پيش  از  آنكه به مقدار ركوع خم شود و بدن آرام گيرد ، عمداً ذكر ركوع را بگويد ، نمازش باطل است .

(مساله1034)اگر پيش از  تمام  شدن  ذكر  واجب ، عمداً سر از ركوع بردارد نمازش باطل است و اگر سهواً سر بردارد ، چنانچه پيش از  آنكه  از حال ركوع خارج شود ، يادش بيايد كه ذكر ركوع را تمام نكرده بايد در حال آرامي بدن دوباره ذكر را بگويد و اگر بعد از آنكه از حال ركوع خارج شد ، يادش بيايد نماز او صحيح است .

(مساله 1035)اگر  نتواند به  مققدار ذكر در ركوع بماند ، در صورتي كه بتواند پيش از آنكه از حد ركوع بيرون رود ذكر ر ا  بگويد  ،  بايد  در  آن  حال تمام كند و اگر  نتواند  در   حال برخاستن ذكر را به قصد رجاء بگويد .

(مساله 1036)اگر به واسطة مرض و مانند آن در ركوع آرام نگيرد ، نماز صحيح است  ولي بايد  پيش  از آنكه از حال ركوع خارج شود ، ذكر واجب يعني سبحانَ ربيَ العظيمِ و بحمدهِ يا سه مرتبه سبحان اللهِ را بگويد .

(مساله1037)هر گاه نتواند به اندازه ركوع خم شود ، بايد به چيزي تكيه دهد و ركوع كند و اگر  موقعي  هم  كه  تكيه داده نتواند به طور معمول ركوع كند ، بايد به هر اندازه مي تواند ، خم شود و اگر هيچ  نتواند خم شود ، بايد موقع ركوع بنشيند و نشسته ركوع كند و احتياط واجب آن است كه نماز ديگري هم بخواند و براي ركوع آن سر اشاره نمايد .

( مساله1038) كسي كه مي تواند ايستاده يا نشسته نتواند ركوع كند ، بايد ايستاده نماز بخواند و براي ركوع با سر اشاره كند و اگر نتواند اشاره كند ، بايد به نيت ركوع چشم ها را هم  بگذارد و ذكر آن را بگويد و به نيت برخاستن از ركوع ، چشمها را باز كند و اگر از اين هم عاجز است بايد در قلب ، نيت ركوع كند و ذكر آن را بگويد .

(مساله 1039)كسي كه نمي تواند ايستاده يا نشسته ركوع كند و براي ركوع فقط مي تواند در حالي كه ايستاده نماز بخواند و براي ركوع باسر اشاره نمايد و احتياط مستحب آن است كه نماز ديگري هم بخواند و موقع ركوع آن بنشيند و هر قدر مي تواند براي ركوع خم شود

(مساله 1040)اگر بعد از رسيدن به حد ركوع و آرام گرفتن بدن ، سر بردارد و دو مرتبه به قصد  ركوع  به  اندازة  ركوع  خم  شود  ، نمازش باطل است و نيز اگر بعد از آنكه به اندازة ركوع بگذرد  و  دوباره  به  ركوع  برگردد  ، بنابراحتياط واجب نمازش باطل است و بهتر آن است كه نماز را تمام كند و از سر بخواند .

(مساله 1041)اگر ركوع را فراموش كند و پيش از ايستادن ، يا پيش از آرام گرفتن بدن به سجده  رود نمازش باطل است .

(مساله1042) اگر  ركوع  را فراموش  كند و پيش از آنكه به سجده برسد ، يادش بيايد بايد  بايستد بعد به ركوع رود و چنانچه به حالت خميدگي به ركوع برگردد ، نمازش باطل است .

(مساله  1043) اگر بعد از آنكه پيشاني  به زمين برسد يادش بيايد كه ركوع نكرده بنابر احتياط واجب بايد بايستد و ركوع را به جا آورد و نماز را تمام كند و دوباره بخواند .

(مساله 1044)مستحب است پيش از رفتن به ركوع در حالي كه راست ايستاده تكبير بگويد   و   در  ركوع  زانوها  را  به  عقب  دهد  و پشت را صاف نگهدارد و گردن را بكشد و مساوي پشت نگهدارد و بين دو قدم را نگاه كند و پيش از ذكر يا بعد از آن صلوات بفرستد و بعد ازآنكه از ركوع برخاست و راست ايستاد ، در حال آرامي بدن بگويد :سمَع اللهُ لمَن حَمدهُ  .

(مساله 1045)مستحب است در ركوع زنها دست را از زانو بالاتر بگذارند و زانو ها را به عقب ندهند .

 

سجود

 

(مساله 1046) نمازگزار بايد در هر ركعت از نماز هاي واجب و مستحب ، بعد از ركوع ، دو سجده كند و سجده آن است كه پيشاني و كف دو دست و سر  دو زانو و سر دو انگشت بزرگ پاها را بر زمين بگذارد .

(مساله 1047) دو سجده از يك ركعت با هم ركن است كه اگر كسي در نماز واجب عمداً يا  از  روي  فراموشي  هر  دو  را ترك كند ، يا دو سجدة ديگر به آنها  اضافه نمايد نمازش باطل است .

(مساله1048 ) اگر عمدا يك سجده كم يا زياد كند، نماز باطل ميشود و اگر سهواً يك  سجده كم كند، حكم ان بعداً گفته خواهد شد .

(مساله 1049) اگر پيشاني را عمداً يا سهواً به زمين نگذارد ، سجده نكرده است ، اگر چه جاهاي  ديگر  به  زمين برسد ، ولي اگر پيشاني را به زمين بگذارد و سهواً جاهاي ديگر به زمين نرساند ، يا سهواً ذكر نگويد سجده صحيح است .

( مساله 1050 ) در سجده هر ذكري بگويد كافي است ، ولي احتياط واجب آن است كه مقدار ذكر از سه مرتبه سبحان الله يا يك مرتبه سبحان ربي الاعلي و بحمده كمتر نباشد و مستحب است سبحان ربي الاعلي و بحمده را سه يا پنج يا هفت مرتبه بگويد .

( مساله 1051 ) در سجود بايد به مقدار ذكر واجب ، بدن آرام باشد و موقع گفتن ذكر مستحب  هم  اگر  آن را به قصد ذكري كه براي سجده دستور داده اند بگويد ، آرام بودن بدن لازم است .

( مساله 1052 ) اگر پيش از آنكه پيبشاني به زمين برسد و بدن آرام بگيرد ، عمداً ذكر سجده را بگويد ، يا پيش از تمام شدن ذكر ، عمداً سر از سجده بردارد نماز باطل است .

( مساله 1053 ) اگر  پيش  از  آنكه  پيشاني  به  زمين  برسد  و بدن آرام گيرد ، سهواً ذكر سجده  را  بگويد  و  پيش از  آنكه  سر از سجده بردارد ، بفهمد اشتباه كرده بايد دوباره در حال آرام بودن ، ذكر را بگويد. 

(مساله 1054) اگر بعد از انكه سراز سجده برداشت ، بفهمد كه پيش از آرام گرفتن بدن ذكر را گفته يا پيش از آنكه ذكر سجده تمام شود سربرداشته ، نمازش صحيح است .

( مساله 1055 ) اگر موقعي كه ذكر سجده را مي گويد ، يكي از هفت عضو را عمداً از زمين بر  دارد  ،  نماز  باطل  مي شود  ولي  موقعي كه مشغول گفتن ذكر نيست ، اگر غير پيشاني جاهاي ديگر را از زمين بردارد و دوباره اشكال ندارد .

( مساله 1056 ) اگر پيش از تمام شدن ذكر سجده سهواً پيشاني را از زمين بردارد نمي  تواند  دوباره  به  زمين بگذارد و بايد آن را يك سجده حساب كند . ولي اگر جاهاي ديگر را سهواً از زمين بر دارد ، بايد دو مرتبه به زمين بگذارد و ذكر را بگويد .

( مساله 1057 )  بعد  از  تمام شدن ذكر سجدة اول بايد بنشيند تا بدن آرام گيرد و دوباره به سجده رود .

( مساله 1058 )  جاي  پيشاني  نماز  گزار بايد از جاهاي زانوهايش پست تر و  بلند  تر  از چهار انگشت بسته نباشد . بلكه احتياط واجب آن است كه جاي پيشاني او از جاي انگشتانش نيز پست وبلند تر از چهار انگشت بسته نباشد .

( مساله 1059 ) در  زمين  سراشيب كه سراشيبي آن درست معلوم نيست ، احتياط واجب آن  است  كه  جاي  پيشاني نماز گزار از جاي انگشت هاي پا و سر زانو هاي او نيز بيش از چهار انگشت بسته بلندتر نباشد .

( مساله 1060 ) اگر پيشاني  را  سهواً  به  چيزي  بگذارد كه  از  لاي انگشت هاي پا و سر زانوهاي  او  بلندتر از چهار انگشت بسته ، چنانچه بلندي آن بقدري است كه نمي گويند در حال سجده است ،  مي تواند  سرر ا بر دارد و به چيزي كه بلندي آن به چهار انگشت بسته يا  كمتر است بگذارد . و مي تواند سر را به روي آنچه به اندازة چهار انگشت يا كمتر است بكشد  و اگر  بلندي  آن  بقدري  است  كه مي گويند در حال سجده است احتياط واجب آن است كه پيشاني را از روي آن به روي  چيزي كه بلندي آن به اندازة چهار انگشت بسته يا كمتر  است بكشد . و  اگر  كشيدن  پيشاني ممكن نيست ، بنابر احتياط واجب بايد نماز را تمام كند و دوباره بخواند .

( مساله 1061 ) بايد بين پيشاني و آنچه بر آن سجده مي كند چيزي نباشد ، پس اگر مهري بقدري چرك باشد كه پيشاني به خود مهر نرسد ، سجده باطل است ، ولي اگر مثلاً رنگ مهر تغيير كرده باشد ، اشكال ندارد .

( مساله 1062 ) در سجده بايد كف دست را بر زمين بگذارد . ولي در حال ناچاري پشت دست هم مانعي ندارد . و اگر پشت دست ممكن نباشد ، بايد مچ دست را بگذارد و چنانچه آن را هم نتواند ، بايد تا آرنج هر جا كه مي تواند بر زمين بگذارد و اگر آن هم ممكن نيست ، گذاشتن بازو كافي است .

( مساله 1063 ) در سجده بايد بنابر احتياط واجب سر دو انگشت پاها را به زمين بگذارد و اگر انگشتهاي  ديگر  پا  ، يا  روي  پا  را  به  زمين  بگذارد  ، يا به واسطة بلند بودن ناخن ، سرشت  به  زمين  نرسد  نماز باطل است . و كسي كه به واسطة ندانستن مساله نماز هاي خود را اينطور خوانده بنابر احتياط واجب بايد دوباره بخواند .

( مساله 1064 ) كسي كه مقداري از شست پايش بريده ، بايد بقيه آن را به زمين بگذارد ، واگر چيزي از آن نمانده ، يا اگر مانده ، خيلي كوتاه است بايد بقية انگشتان را بگذارد و اگر هيچ انگش ندارد ، بايد هر مقداري از پا باقي مانده به زمين بگذارد .

( مساله 1065 ) اگر به طور غير معمول سجده كند ، مثلاً سينه وشكم را به زمين بچسباند  ،  بنابر احتياط واجب بايد نماز را دوباره بخواند و اگر پاها را دراز كند ، اگر چه هفت عضوي كه گفته شد به زمين برسد ، بايد نماز را دوباره بخواند .

( مساله 1066 )مهر يا چيز ديگري كه بر آن سجده مي كند ، بايد پاك باشد ، ولي اگر مثلاً  نهر  را  روي  فرش  نجس بگذرد ،يا يك طرف مُهر  را روي فرش نجس بگذرد ، يا يك طرف مهر نجس باشد وپيشاني را به طرف پاك آن بگذارد،اشكال ندارد .

(مساله 1067) اگر در پيشاني دمل ومانند آن باشد،چنانچه ممكن است بايد با  جاي  سالم پيشاني سجده كند واگر ممكن نيست بايد زمين را گود كند ودمل را در گودال  وجاي  سالم را به مقداري كه براي سجده كافي باشدبر زمين بگذارد.

(مساله 1068 ) اگر دمل يازخم تمام پيشاني راگرفته باشد بايد به يكي از دو طرف پيشاني سجده كند و اگر ممكن نيست به چانه  واگربه چانه هم  ممكن  نيست  بايد  به  هر جاي از صورت كه ممكن است سجده كند واگر به هيج جاي از صورت ممكن نيست بايدبا جلوسر، سجده نمايد .

(مساله1069 ) كسي كه نمي تواند پيشاني را به زمين برساند بايد به مقداري كه مي تواند خم  شود  و مهر  يا  چيز  ديگري را كه سجده بر آن صحيح است روي چيز بلندي گذاشته وطوري پيشاني  رابر آن بگذارد كه بگويند سجده كرده است ، ولي بايد كف دستها وزانوهاوانگشتان پا را به طور معمول به زمين بگذارد .

(مساله1070) كسي  كه  هيچ  نمي تواند  خم شود بايد براي سجده بنشيند و با سر اشاره كند  و  اگر  نتواند  بايد با چشمها اشاره نمايد و در هر دو صورت احتياط واجب آن است كه اگر  مي تواند  بقدري  مُهر  را  بلند كند كه پيشاني را بر آن بگذارد و اگر نمي تواند احتياط مستحب آن است كه مهر را بلند كند و به پيشاني بگذارد و اگر با سر يا چشمها هم نمي تواند  اشاره كند ،  بايد در قلب نيت سجده كند و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براي سجده ، اشاره نمايد .

(مساله1071) كسي  كه  نمي  تواند بنشيند ، بايد ايستاده نيت سجده كند و چنانچه مي تواند  براي  سجده با سر اشاره كند و اگر نمي تواند ، با چشمها اشاره نمايد و اگر اين را هم نمي تواند  ،  در  قلب  نيت سجده كند ، و بنابر احتياط واجب با دست و مانند آن براي سجده اشاره نمايد .

(مساله 1072) اگر پيششاني بي اختيار از جاي سجده بلند شود ، چنانچه ممكن باشد بايد نگذارد  دوباره به  جاي  سجده  برسد ، و اين يك سجده برسد ، و اين يك سجده حساب مي شود ، چه ذكر سجده را گفته باشد يا نه و اگر نتواند سر را نگهدارد و بي اختيار دوباره به  جاي  سجده  برسد ، روي هم يك سجده حساب مي شود و اگر ذكر نگفته باشد ، بايد بگويد .

(مساله1073) جائي كه انسان بايد تقيه كند مي تواند بر فرش و مانند آن سجده نمايد و لازم نيست براي نماز به جاي ديگر برود .

(مساله 1074) اگر  روي  چيزي كه بدن روي آن آرام نمي گيرد سجده كند ، باطل است ولي  روي  تشك  پر يا چيز ديگري كه بعد از سر گذاشتن و مقداري پائين رفتن آرام مي گيرد ، سجده كند ، اشكال ندارد .                

(مساله 1075)اگر انسان ناچار شود كه در زمين گل نماز بخواند اگر آلوده شدن بدن و لباس براي او مشقت ندارد سجده و تشهد را بطور معمول بجا آورد ، و اگر مشقت دارد مي تواند  در  حالي كه ايستاده است ، براي سجده با سر اشاره كند و تشهد را ايستاده بخواند و اگر سجده و تشهد را به طور معمول هم به جا آورد ، نمازش صحيح است .

(مساله1076)در ركعت اول و ركعت سومي كه تشهد ندارد ، مثل ركعت سوم نماز و عصر و عشا ، بنابر احتياط واجب بايد بعد از سجدة دوم قدري بي حركت بنشيند و بعد برخيزد .

 

 

 

چيزهائي كه سجده بر آنها صحيح است

 

(مساله1077) بايد بر زمين و چيزهاي غير خوراكي كه از زمين مي رويد ، مانند چوب و برگ درخت سجده كرد و سجده بر چيزهاي خوراكي و پوشاكي صحيح نيست و نيز سجده كردن بر چيزهاي معدني مانند طلا و نقره و عقيق و فيروزه باطل است ، اما سجده كردن بر سنگهاي سياه اشكال ندارد .

(مساله 1078) احتياط واجب آن است كه بر برگ درخت مو ، اگر تازه باشد سجده نكنند.

(مساله1079) سجده بر چيزهائي كه از زمين مي رويد و خوراك حيوان است مثل علف و كاه صحيح است .

(مساله 1080)سجده برگلهائي كه خوراكي نيستند ، صحيح است ، ولي سجده بر دواهاي خوراكي كه از زمين مي رويند ، مانند گل بنفشه و گل گاو زبان صحيح نيست .                               

(مساله1081)سجده بر گياهي كه خوردن آن در بعضي از شهرها معمول است و در شهر هاي  ديگر  معمول  نيست ونيز سجده بر ميوة نارس صحيح نيست ، ولي سجده بر توتون جائز است .

(مساله1082) سجده بر سنگ آهك و سنگ گچ صحيح است ، بلكه به گچ و آهك پخته و آجر و كوزه گلي و مانند آن هم مي شود سجده كرد .

(مساله1083)سجده بر كاغذ صحيح است .

(مساله 1084)براي سجده بهتر از هر چيز تربت حضرت سيدالشهداء (عليه السلام) مي باشد ، بعد از آن خاك ، بعد از خاك ، سنگ و بعد از سنگ ، گياه است .

(مساله1085)اگر چيزي كه سجده بر آن صحيح است ندارد ، يا اگر دارد به واسطة سرما يا گرماي زياد و مانند اينها نمي تواند بر آن سجده كند ، بايد به لباسش اگر از كتان يا پنبه است  ،  سجده  كند  و  اگر از چيز ديگر است ، بايد بر پشت دست و چنانچه آن هم ممكن نباشد به چيز معدني مانند انگشتر عقيق ، سجده نمايد .

(مساله 1086) سجده  بر گل و خاك سستي كه پيشاني روي آن آرام نمي گيرد اگر بعد از آنكه مقداري فرو رفت آرام بگيرد ، اشكال ندارد .

(مساله1087) اگر  در  سجدة  اول  ،  مهر به پيشاني بچسبد و بدون اينكه مهر را بردارد ، دوباره به سجده رود ، اشكال دارد .

(مساله 1088) اگر در بين نماز چيزي كه بر آن سجده مي كند گم شود و چيزي كه سجده  برآن صحيح است نداشته باشد چنانچه وقت وسعت دارد ، بايد  نماز را بشكند و اگر وقت تنگ است ، بايد به لباسش اگر از پنبه يا كتان است سجده كند و اگر از چيز ديگر است بر پشت دست ، و اگر آن هم نمي شود به چيز معدني مانند انگشتر عقيق ، سجده نمايد .

(مساله1089) هرگاه در حال سجده بفهمد پيشاني رابر چيزي گذاشته  كه سجده بر آن  باطل است  ،  اگر  ممكن  باشد ، بايد پيشاني را از روي آن به روي چيزي كه سجده بر آن صحيح است بكشد و اگر وقت تنگ  است ، به دستوري كه در مسالة پيش گفته شد ، عمل كند .

(مساله 1090) گر بعد از سجده بفهمد پيشاني را روي چيزي گذاشته كه سجده بر آن باطل است ، اشكال ندارد.

(مساله1091)سجده كردن  براي  غير  خداوند  متعال حرام مي باشد و بعضي از مردم كه مقابل قبر امامان – عليهم السلام – پيشاني را به زمين مي گذارند ، اگر براي شكر خداوند متعال باشد ، اشكال ندارد ، و گرنه حرام است  .

 

مستحبات و مكروهات سجده

 

(مساله1092) در سجده چند چيز مستحب است :

1- كسي كه ايستاده نماز مي خواند بعد از آنكه سر از ركوع بر داشت و كاملاً ايستاد و كسي كه نشسته نماز مي خواند ، بعد از آنكه  كاملاً نشست  ،  براي  رفتن  به سجده تكبير بگويد .

2-موقعي كه مرد مي خواهد به سجده برود ، اول  دستها  را  و  زن  اول  زانوها  را به زمين بگذارد .

3-بيني را به مهر يا چيزي كه سجده بر آن صحيح است بگذارد .

4-در حال سجده انگشتان دست را به هم بچسباند و برابر گوش بگذرد ، به طوري كه سر آنها رو به قبله باشد .

5-در سجده دعا كند و از خدا حاجت بخواهد و اين دعا را بخواند : يا خيرَ المسؤولينَ  و يا خيرَ المعطينَ اُرزُقني و ارُزق عيالي من فضلكَ فانكَ ذُو الفصلِ العظيم . يعني : اي بهترين كسي كه از او سؤال مي كنند و اي بهترين عطا كنندگان ، روزي بده به من و عيال من از فضل خودت ، پس به درستي كه تو داراي فضل بزرگي .

6-بعد از سجده بر ران چپ بنشيند و روي پاي راست را بركف پاي چپ  بگذرد .

7-بعد از هر سجده وقتي نشست و بدنش آرام گرفت ، تكبير بگويد .

8-بعد از  سجدة اول بدنش كه آرام گرفت استغفراللهَ رَبي و اتوبُ اليهِ بگويد .

9-سجده را طول بدهد و در موقع نشستن دستها را روي رانها بگذارد .

10-براي رفتن به سجد ة دوم ، در حال آرامي بدن (اللهُ اكبرُ ) بگويد .

11-در  سجده ها صلوات بفرستد  و  اگر آن را به قصد ذكري كه در سجد ه ها دستور داده اند بگويد ، اشكال ندارد .

12-در موقع بلند شدن ، دستها را بعد از زانوها از زمين بر دارد .

13-مردها  آرنجها  و  شكم  را به زمين نچسبانند و بازو ها را از پهلو جدا نگاه دارند و زنها آرنجها و شكم را بر زمين بگذارند و  اعضاء  بدن را به يكديگر بچسبانند و مستحبات ديگر سجده در كتابهاي مفصل گفته شده است .

(مساله1093)قرآن  خواندن  در سجده مكروه است و نيز مكروه است براي بر طرف كردن گرد و غبار ، جاي سجده را فوت كند و اگر در اثر فوت كردن ، دو حرف از دهان بيرون آيد، نماز باطل است . و غير از اينها مكروهات ديگري هم در كتابهاي مفصل گفته شده است .

 

سجدة واجب قرآن

 (مساله 1094)در هر يك از چهار سورة والنجم (53) و  اقر ء(96) و  الم تنزيل (32)وحم سجده (41)يك آيه سجده است ، كه اگر انسان بخواند و ياگوش به آن دهد ، بعد از تمام شدن  آن  آيه  ،  بايد  فوراً سجده كند و اگر فراموش كرد ، هر وقت يادش آمد بايد سجده نمايد .

( مساله 1095 ) اگر انسان موقعي كه آية سجده را مي خواند ، از ديگري هم بشنود چنانچه گوش داده دو سجده نمايد و اگر به گوشش خورده يك سجده كافي است .

( مساله 1096 ) در  غير  نماز  ،  اگر  در حال سجده ، آية سجده را بخواند يا به آن گوش بدهد بايد سر از سجده بردارد و دوباره سجده كند .



قبل فهرست بعد