قبل فهرست بعد


(مساله1139) انسان بايد جواب سلام را چه در نماز يا در غير نماز فوراً بگويد ، و اگر عمداً يا ا ز  روي فراموشي جواب سلام را بقدري طول دهد ، كه اگر جواب بگويد جواب آن سلام حساب نشود  ،  چنانچه  در  نماز  باشد نبايد جواب بدهد و اگر در نماز نباشد ، جواب دادن واجب نيست .

 


1-به مساله356صفحة 75رجوع شود .

(مساله 1140)  بايد  جواب  سلام  را  طوري  بگويد كه سلام كننده بشنود ، ولي اگر سلام كننده كر باشد ، چنانچه انسان به طور معمول جواب او را بدهد ، كافي است .

(مساله1141) بايد نماز گزار جواب سلام را به قصد جواب بگويد نه به قصد دعا .

(مساله 1142) اگر  زن  يا  مرد  نا  محرم  يا  بچه مميز يعني بچه اي كه خوب يا بد را مي قهمد به نماز گزار سلام كند ، نماز گزار بايد جواب او را بدهد .

(مساله 1143) اگر نماز گزار جواب سلام را ندهد معصبت كرده ، ولي نمازش صحيح است

(مساله 1144)اگر كسي به نماز گزار غلط سلام كند ، به طوري كه  سلام  حساب  نشود   جواب  او جائز نيست .

(مساله 1145) جواب سلام كسي كه از روي مسخره يا شوخي سلام مي كند واجب نيست و  احتياط  واجب  آن  است كه در جواب سلام مرد و زن غير مسلمان بگويد سلام يا فقط ، عليك .

(مساله 1146) اگر كسي  به  عده اي سلام كند ، جواب سلام او بر همة آنان واجب است ، ولي اگر يكي از آنان جواب بدهد كافي است .

(مساله 1147) اگر كسي به عده اي سلام كند و كسي كه سلام كننده ، قصد  سلام  دادن به او را نداشته جواب دهد ، باز هم جواب سلام او  بر آن عده واجب است .

(مساله 1148) اگر به عده اي سلام كند و كسي كه بين آنها مشغول نماز است  شك  كند كه سلام كننده قصد سلام كردن به او را هم داشته يا نه ، نبايد جواب بدهد و همچنين است اگر بداند كه قصد او را هم داشته ولي ديگري جواب سلام را بدهد اما اگر بداند كه قصد او را هم داشته ولي ديگري جواب ندهد ، بايد جواب او را بگويد .

(مساله 1149) سلام كردن مستحب است و خيلي سفارش شده است كه سواره به پياده و ايستاده به نشسته و كوچكتر به بزرگتر سلام كند .

(مساله1150) اگر  دو نفر با هم به يكديگر سلام كند ، بر هر يك واجب است جواب سلام ديگري را بدهد .

(مساله1151) در  غير  نماز  مستحب  است جواب سلام را بهتر از سلام بگويد ، مثلاً اگر كسي گفت : سلام عليكم در جواب بگويد : سلامٌ عليكُم و رحمهُ اللهِ   .

هفتم :

از  مبطلات  نماز  خندة  با صدا و ترجيع و بنابر احتياط واجب خندة با صدا اگر چه تر جيع نداشته باشد و عمدي است و چنانچه سهواً با صدا بخندد اگر به هم زنندة صورت نماز نباشد يا لبخند بزند ، نمازش باطل نمي شود .

(مساله1152)اگر  براي  جلوگيري از صداي خنده حالش تغيير كند، مثلاً رنگش سرخ شود چنانچه از صورت نمازگزار بيرون رود ، بايد نمازش را دوباره بخواند .           

هشتم :

از  مبطلات نماز آن است  كهبر اي كار دنيا عمداً گريه كند ، احتياط واجب آن است كه براي كار دنيا بي صدا هم گريه نكند و اگر از ترس خدا يا براي آخرت گريه كند ، آهسته باشد يا بلند اشكال ندارد ، بلكه از بهترين اعمال است .

نهم :

ا ز مبطلات نماز كاري است كه صور ت  نماز  را به هم بزند ، مثل دست زدن و به هوا پريدن ومانند اينها كم باشد يازياد، عمداً باشد يا از روي فراموشي ، ولش كاري كه صورت نماز را به هم نزند مثل اشاره كردن با دست ، اشكال ندارد .

(مساله1153) اگر در بين نماز بقدري ساكت بماند كه نگويند نماز مي خواند ، نمازش باطل مي شود .

(مساله 1154)اگر  در  بين نماز كاري انجام دهد ، يا مدتي ساكت شود و شك كند كه نماز به هم خورده يا نه ، نمازش صحيح است .

دهم :

از  مبطلات  نماز ، خوردن و آشاميدن است ، اگر در نماز طوري بخورد يا بياشامد كه نگويند نماز مي خواند .

(مساله1155)احتياط واجب آن است كه در نماز هيچ چيز نخورد و نياشامد چه موالات نماز به هم بخورد يا نخود و چه بگويند نماز مي خواند يا نگويند .

(مساله1156)احتياط واجب آن است كه در بين نماز ، غذائي را كه لاي دندانها ماند ه فرو نبرد  ،  ولي  اگر قند يا شكر و مانند اينها دهان مانده باشد و در حال نماز كم كم آب شود و فرو رود، نمازش اشكال پيدا نمي كند .

يازدهم :

از  مبطلات  نماز  شك  در ركعتهاي نماز دو ركعتي يا سه ركعتي ، يا در دو ركعت اول نماز هاي چهار ركعتي است .

دوازدهم :

از مبطلات نماز آن است كه ركن نماز  را  عمداً يا سهواً كم يا زياد كند ، يا چيزي را كه ركن نيست ، عمداً ككم يا زياد نمايد .

(مساله1157) اگر بعد از نماز شك كند كه در بين نماز كاري كه نماز را باطل مي كند انجام داده يا نه ، نمازش صحيح است .

 

 

 

 

چيزهائي كه در نماز مكروه است

 

(مساله1158)مكروه است در نماز صورت را كمي به طرف راست يا چپ بگرداند و چشمها را هم بگذارد ، يا به طرف راست و چپ بگرداند و با ريش و دست خود بازي كند و انگشتها راداخل هم نمايد و آب دهان بيندازد و به خط قرآن يا كتاب يا خط انگشتري نگاه كند و نيز مكروه است  ،  موقع  خواندن  حمد و سوره و گفتن ذكر ، براي شنيدن حرف كسي ساكت شود ، بلكه هر كاري كه خضوع و خشوع از بين ببرد ، مكروه ميباشد .

(مساله 1159)موقعي كه انسان خوابش مي آيد و نيز موقع خودداري كردن از بول و غائط، مكروه است  نماز بخواند . و همچنين پوشيدن جوراب تنگ كه  پا  را  فشار  دهد  در  نماز مكروه مي باشد و غير اينها مكروهات ديگري هم در كتابهاي مفصل گفته شده است

 

مواردي كه مي شود نماز واجب را شكست

 

(مساله1160)شكستن نماز از روي اختيار حرام است ، ولي براي حفظ مال و جلوگيري از ضرر مالي يا بدني مانعي ندارد (مساله1161) اگر حفظ جان خود انسان يا كسي كه حقظ جان  او واجب است يا حفظ مالي كه نگهداري آن واجب مي باشد ، بدون شكستن نماز ممكن نباشد بايد نماز را بشكند ، ولي شكستن نماز براي مالي كه اهميت ندارد ، مكروه است .

(مساله1162)اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبكار طلب خود را از او مطالبه كند  چنانچه بتواند د بين نماز طلب او را بدهد ، بايد در همان حال بپردازئد و اگر بدون شكستن نماز،دادن طلب او ممكن نيست ، بايد نماز را بشكند و طلبب او را بدهد ، بعد نماز را بخواند

(مساله 1163) اگر در بين نماز بفهمد كه مسجد نجس است  ، چنانچه وقت تنگ باشد بايد نماز را تمام كند و اگر وقت وسعت دارد و تطهير مسجد نماز را به هم ني زند بايد در بين  نماز  تطهير  كند  ،  بعد  بقيه نماز را بخواند و اگر نماز را به هم مي زند ، بايد نماز را بشكند و مسجد را تطهير نمايد بعد نماز را بخواند .

(مساله 1164)كسي كه بايد نماز رابشكند ، اگر نماز را تمام كند معصيت كرده ولي نماز او صحيح است اگر چه احتياط مستحب آن است كه دوباره بخواند .

(مساله1165)اگر پيش  از  آنكه  به  اندازة ركوع خم شود يادش بيايد كه اذانت و اقامه را فراموش كرده  ،  چنانچه  وقت  نماز وسععت دارد ، مستحب است براي گفتن آنها نماز را بشكند .

 

شكيات

 

شكيات نماز 23قسم است : هشت قسم آن   كه  شكهائي است كه نماز را باطل مي كند و به شش قسم آن نبايد اعتنا كرد و نه قسم ديگر آن صحيح است .

 

 

.شكهاي مُبطل

 

(مساله1166) شكهائي كه نماز را باطل مي كند از اين قرار است :

اول :

شك در شمارة ركعتهاي نماز دو ر كعتي  مثل  نماز  صبح  و نماز مسافر ، ولي شك در شمارة ركعتهاي نماز مستحب دو ركعتي و بعضي از نماز هاي احتياط نماز را باطل نمي كند.

دوم:

شك در شماره ركعتهاي نماز سه ركعتي .

سوم :

آنكه در نماز چهار ركعتي شك كند كه يك ركعت خوانده يابيشتر .

چهارم :

آنكه در نماز چهار ركعتي پيش از تمام شدن سجدة دوم ، شك كند كه دو ركعت خوانده يا ببيشتر ، در اين صورت نمازشباطل و بايد اعاده كند ، و بهتر آن است كه عمل به حكم شك نمايد و نماز را اعاده كند .

پنجم :

شك بين دو و پنج يا دو و بيشتر از پنج .

ششم :

شك بين سه و شش يا سه و بيشتر از شش .

هفتم :

شك  بين  چهار  و  شش يا چهار و بيشتر از شش ، چه پيش از تمام شدن سجدة دوم باشد يا بعد از آن . ولي اگر بعد از سجدة دوم شك بين چهار و شش يا چهار و بيشتر از شش براي اوپيش آيد ، احتياط واجب آن است كه بنابر چهار بگذرد و نماز را تمام كند و بعد از نماز دو سجدة سهو بجا آورد و نماز را هم دوباره بخواند .

(مساله1167) اگريكي از شكهاي باطل كننده براي انسان پيش آيد ، نمي تواند نماز را به هم بزند ، ولي اگر به قدري فكر كند كه شك پابر جا شود به هم زدن نماز مانعي ندارد .

 

 

شكهائي كه نبايد به آنها اعتنا كرد

 

 (مساله 1168) شكهائي كه نبايد به آنها اعتنا كرد از اين قرار است:

 اول : شك در چيزي كه محل بجا آوردن آن گذشته است : مثل آنكه در ركوع شك كند كه حمد را خوانده يا نه .

 دوم : شك بعد از سلام نماز .

 سوم : شك بعد از گذشتن وقت نماز .

چهارم : شك كثير الشك ، يعني كسي كه زياد شك مي كند .

پنجم : شك امام در شمارة ركعتها ي نماز ، در صورتي كه ماموم شمارة آنها را بداند و همچنين شك ماموم در صورتي كه امام شمارة ركعتهاي نماز را بداند .

ششم : شك در نماز مستحبي .

 

 

 

 

1-شك در چيزي كه محل آن گذشته است

 

(مساله1169) اگر در بين نماز شك كند كه يكي از كارهاي واجب آن را انجام داده يا نه ، مثلاً شك  كند  كه  حمد  خوانده  يا نه ، چنانچه مشغول كاري كه بايد بعد از آن انجام دهد نشده  ،  مثلاً به  ركوع  نرفته  است  بايد آنچه را كه در انجام آن شك كرده بجا آورد يعني حمد  را  بخواند  و اگر مشغول كاري كه بايد بعد از آن انجام دهد شده ، مثلاً به ركوع رفته است به شك خود اعتنا نكند .

(مساله1170)اگر در بين خواندن آيه اي شك كند كه آية پيش را خوانده يا نه ، يا وقتي آخر آيه را مي خواند شك كند كه اول آن را خوانده يا نه ، بايد به شك خود اعتنا نكند .

(مساله 1171) اگر بعد از ركوع يا سجود شك كند كه كارهاي واجب آن ، مانند ذكر و آرام بودن بدن را انجام داده يا نه ، بايد به شك خود اعتنا نكند .

(مساله1172)اگر  درحالي كه به سجده مي رود شك كند كه ركوع كرده يا نه ، لازم است برگردد  و  ركوع  را  بجا بياورد و اگر شك كند كه بعد از ركوع ايستاده يا نه ، به شك خود اعتنا نكند .

(مساله1173)اگر  در  حال برخاستن شك كند كه تشهد را بجا آورده يا نه ، و همچنين در حال برخاستن اگر شك كند كه سجده را بجا آورده يا نه ، بايد برگردد و بجا آورد .  

(مساله 1174)  كسي كه  نشسته  يا  خوابيده  نماز  مي خواند  ،  اگر  موقعي  كه  حمد يا تسبيحات مي خواند ، شك كند كه سجده يا تشهد را بجا آورده يا نه ،  بايد  به  شك خود اعتنا نكند  و  اگر  پيش  از  آنكه  مشغول حمد يا تسبيحات شود ، شك كند كه سجده يا تشهد را بجا آورده يا نه ، بايد بجا آورد .

 ( مساله 1175 ) اگر شك  كند  كه يكي از ركنهاي نماز را بجا آورده يانه ، چنانچه مشغول كاري بعد از آن است نشده ، بايد آن را بجا آورد ، مثلاً اگر پيش از خواندن تشهد شك كند

كه دوسجده را بجا  آورده يا نه ، بايد بجا آورد و چنانچه بعد يادش بيايد كه آن ركن را بجا آورده بوده ، چون زياد شده ، نمازش باطل است .

( مساله 1176 ) اگر شك كند عملي را ركن نيست بجا آورده يا نه ، چنانچه مشغول  كاري  كه بعد از آن است نشده ، بايد آن را بجا آورد ، مثلاً اگر پيش از خواندن سوره شك كند كه حمد  را  خوانده يا نه ، بايد حمد را بخواند و اگر بعد از انجام آن يادش بيايد كه آن را بجا آورده بوده ، چون ركن زياد نشده نماز صحيح است .

( مساله 1177 ) اگر شك كند كه ركني را بجا آورده يا نه ، چنانچه مشغول   تشهد  است اگر شك كند كه دو سجده را بجا آورده يا نه ، بايد به شك   خود  اعتنا نكند  و   اگر يادش بيايد كه آن ركن را بجا نياورده ، در صورتي كه مشغول ركن بعد نشده ، بايد آن را بجا آورد و اگر مشغول ركن بعد شده نمازش باطل است  ،  مثلاً اگر  پيش از ركوع ركعت بعد يادش بيايد كه دو سجده را بجا نياورده ، بايد بجا آورد و اگر در ركوع يا بعد از آمن يادش بيايد ، نمازش باطل است .

( مساله 1178 ) اگر شك كند عملي  را  كه  ركن نيست بجا آورد ه يا نه ، چنانچه  مشغول كاري  كه  بعد  از  آن  است  شده  ،  بايد به شك خود اعتنا نكند ، مثلاً موقعي كه  مشغول خواندن سوره است ، اگر شك كند كه حمد را خوانده يا نه ، بايد به شك خود اعتنا نكند و اگر بعد  يادش  بيايد  كه  آن  را بجا نياورده ، در صورتي كه مشغول ركن بعد نشده ، بايد بجا آورد  و  اگر مشغول ركن بعد شده ، نمازش صحيح است ، بنابر اين اگر مثلاً در قنوت يادبيايد كه حمد را نخوانده بايد بخواند و اگر در ركوع يادش بيايد نماز او صحيح است .

( مساله 1179 ) اگر  شك كند كه سلام نماز را گفته يا نه ، يا شك كند درست گفته يا نه ، چنانچه مشغول تعقيب نماز يا مشغول نماز ديگر شده ، يا به واسطة انجام كاري كه نماز را به هم  مي زند  ،  از  حال  نمازگزار  بيرون  رفته  ،  بايد  به  خود  اعتنا  نكند  و اگر پيش از اينها شك كند ، بايد سلام را بگويد ، اما اگر در صحيح گفتن سلام شك كند در هر صورت .يانه  شد به شك خود اعتنا ننمايد چه مشغول كار ديگر شده  بأيد

 

2-شك بعد ا زسلام

 

(مساله 1180)اگر   بعد   از  سلام  نماز شك كند كه نماز ش صحيح بوده يا نه ، شك كند ركوع كرده يا نه ، يا  بعد  از  سلام چهار  ركعتي  شك  كند  كه  چهار ركعت خوانده يا پنج ركعت ، به شك  خود  اعتنا نكند ولي اگر هر دو طرف شك او باطل باشد ، مثلاً بعد از سلام نماز چهار ركعتي شك كند كه سه ركعت خوانده يا پنج ركعت ، نمازش باطل است .

 

3-شك بعد از وقت

 

(مساله1181)اگر بعد از گد شتن وقت نماز شك كند كه نماز خوانده يا نه ، يا گمان كند كه نخوانده ، خواندن آن لازم نيست ، ولي اگر پيش از گذشتن  وقت   ، شك  كند  كه  نماز خوانده  يا  نه  ، يا گمان كند كه نخوانده ، بايد  آن  نماز  را بخواند بلكه اگر گمان كند كه خوانده ، بايد آن را بجا آورد .

(مساله1182)اگر  بعد  از  گذشتن  وقت  شك كند كه نماز را درست خوانده يا نه به شك خود اعتنا نكند .

 (مساله1183)اگر بعد از گذشتن وقت نماز ظهر و عصر بداند چهار ركعت نماز خوانده ولي نداند به نيت ظهر خوانده يا به نيت عصر بايد چهار ركعت نماز قضا به نيت نمازي كه   بر او واجب است بخواند .

(مساله1184)اگر بعد از گذشتن وقت نماز مغرب و عشا ء بداند يك نماز خوانده ولي نداند سه ركعتي خوانده يا چهار ركعتي بايد قضاي نماز مغرب و عشا را بخواند .

 

4 -كثير الشك(كسي كه زياد شك ميكند )

 

(مساله1185)اگر كسي در يك نماز سه  مرتبه شك كند ، يا در سه نماز پشت سر هم مثلاً  در نماز صبح و ظهر و عصر شك كند ، كثيرالشك است . و چنانچه  زياد  شك كردن او از

غضب يا ترس يا پريشاني حواس نباشد ، به شك خود اعتنا نكند .

(مساله 1186) كثير  الشك اگر در  بجا آوردن چيزي شك كند ، چنانچه بجا آوردن آن نماز را باطل نمي كند ، بايد بنا بگذرد كه آن را بجا آورد ، مثلاً اگر شك كند كه ركوع كرده يا نه ، بايد بنا بگذرد كه ركوع كرده است ، و اگر بجا آوردن آن نماز راباطل مي كند بايد بگذرد كه

آن  را  انجام نداده ، مثلاً اگر شك كند كه يك ركوع كرده يا بيشتر ، چون زياد شدن ركوع نماز را باطل مي كند ، بنا بگذرد كه بيشتر از يك ركوع نكرده است .

(مساله1187)كسي  كه در يك چيز نماز شك مي كند ، چنانچه در چيزهاي ديگر نماز بطور معمول  شك  كند  بايد  به  دستور  آن عمل نمايد ، مثلاً كسي كه زياد شك مي كند سجده كرده يا نه اگر در بجا آوردن ركوع شك كند بايد به دستور آن رفتار نمايد يعني اگر ايستاده است ركوع را بجا آورد و اگر به سجده رفته اعتنا نكند .

(مساله1188)كسي  كه  در نماز مخصوصي مثلاً در نماز ظهر زياد شك مي كند اگر در نماز ديگر مثلاً عصر شك كند ، بايد به دستور شك رفتار نمايد .

(مساله 1189)كسي كه وقتي  د ر جاي  مخصوصي نماز مي خواند ، زياد شك مي كند ، اگر در غير آنجا  نماز بخواند و شكي براي او پيش آيد ، بايد به دستور شك عمل نمايد .

(مساله1190) اگر  انسان  شك كند  كه  كثير  الشك  شده يانه ، بايد به دستور شك عمل نمايد  .  و  كثير  الشك  تا وقتي يقين نكند كه به حال معمولي مردم برگشته ، بايد به شك خود اعتنا نكند .

(مساله1191)  كسي كه  زياد شك مي كند ، اگر شك كند ركني را بجا آورده يا نه ، و اعتنا نكند بعد يادش بيايد كه آن را بجا نياورده ، چنانچه مشغول ركن بعد نشده ، بايد آن را بجا آورد  و اگر مشغول ركن بعد شده نمازش باطل است ، مثلاً اگر شك كند ركوع كرده يا نه و اعتنا  نكند  ،  چنانچه پيش  از سجده يادش بيايد كه ركوع نكرده ، بايد ركوع كند و اگر در سجده يادش بيايد ، نمازش باطل است .

(مساله1192)كسي  كه زياد شك مي كند ، اگر شك كند چيزي را كه ركن نيست بجا آورد يا نه  و اعتنا نككند و بعد يادش بيايد كه آن را بجا نياورد ه ، چنانچه از محل بجا آوردن آن نگذشته  ، بايد آن را بجا آورد و اگر از محل آن گذشته نمازش صحيح است ، مثلاً اگر شك كند كه حمد خوانده يا نه و اعتنا نكند ، چنانچه در قنوت يادش بيايد كه حمد نخوانده ، بايد بخواند و اگر در ركوع يادش بيايد نماز او صحيح است .

 

5-شك امام و ماموم

 

(مساله1193)اگر امام جماعت در شمارة ركعتهاي نماز شك كند ، مثلاً شك كند كه سه ركعت  خوانده  يا  چهار ركعت  ،  چنانچه ماموم يقين يا گمان داشته باشد كه چهار ركعت خوانده  و  به  امام  بفهماند  كه  چهار  ركعت خوانده است  ،  امام  بايد نماز را تمام كند و خواندن  نماز  احتياط لازم نيست . و نيز اگر امام يقين يا گمان داشته باشد كه چند ركعت خوانده است و ماموم در شمارة ركعتهاي نماز شك كند ، بايد به شك خود اعتنا ننمايد و به آنچه كه امام يقين دارد ، عمل نمايد .

 

6-شك در نماز مستحبي

 



قبل فهرست بعد