قبل فهرست بعد


(مساله1195)كم  شدن  ركن  ،  نافله  را باطل مي كند بنابر احتياط واجب ، ولي زياد شدن ركن  ، آن  را باطل نمي كند ، پس اگر يكي از كارهاي نافله را فراموش كند و موقعي يادش بيايد كه مشغول ركن بعد از آن شده بايد آن كار را انجام دهد و دوباره آن ركن را بجا آورد، مثلاً اگر  در  بين ركوع يادش بيايد  كه سوره را نخوانده ، بايد برگردد و سوره را بخواند و دوباره به ركوع رود .

(مساله 1196) اگر  در  يكي  از  كارهاي  نافله  شك  كند  ،  خواه ركن باشد يا غير ركن ، چنانچه  محل  آن نگذشته ، بايد بجا آورد و اگر محل آن گذشته ، به شك خود اعتنا نكند .

(مساله1197)اگر  د ر  نماز  مستحبي   دو  ركعتي ، گمانش به سه ركعت يا بيشتر برود يا گمانش  به  دو ركعت يا كمتر برود ، بايد به همان گمان عمل كند ، مثلاً اگر گمانش به يك ركعت مي رود احتياطاً بايد يك ركعت  ديگر بخواند .

(مساله1198)اگر در نماز نافله كاري كند كه  براي  آن سجده سهو واجب مي شود ، يا يك سجده يا تشهد را فراموش نمايد ، لازم نيست بعد از نماز ، سجدة سهو يا قضاي سجده و تشهد را بجا آورد .

(مساله1199)اگر شك  كند  كه  نماز  مستحبي را خوانده يا نه ، چنانچه آن نماز مثل جعفر طيار  وقت معين نداشته باشد ، بنا بگذارد كه  نخوانده است و همچنين است اگر مثل نافلة يوميه ،  وقت معين داشته باشد و پيش از گذشتن وقت شك كند كه آن را بجا آورده يا نه ، ولي اگر بعد از گذشتن وقت شك كند كه خوانده است يا نه ، به شك خود اعتنا نكند .

 

شكهاي صحيح

 

(مساله1200) در نه صورت ، اگر در شمارة ركعتهاي نماز چهار ركعتي شك كند بايد فوراً فكر نمايد ، پس اگر يقين يا گمان به يك طرف شك پيدا كرد ، همان طرف را بگيرد و نماز را  تمام  كند و گرنه به دستورهائي كه گفته مي شود عمل نمايد و آن نه صورت از اين قرار است :

اول :

آنكه بعد از سر برداشتن از سجدة دوم ، شك كند دو ركعت خوانده يا سه ركعت ، كه بايد بنا بگذارد سه ركعت خوانده و يك ركعت ديگر بخواند و نماز را تمام كند و بعد از نماز يك ركعت نماز احتياط ايستاده به دستوري كه بعداً گفته مي شود . بجا آورد .

دوم:

شك بين دوو چهار بعد از سر برداشتن از سجدة دوم ، كه بايد بنا بگذارد چهار ركعت خوانده و نماز را تمام كند و بعد از نماز دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند .

سوم :

شك بين دو و سه و چهار بعد از سر برداشتن از سجدة دوم ، كه بايد بنابر چهار بگذارد  و بعد از نماز دو ركعت نماز احتياط ايستاده و بعد دو ركعت نشسته بجا آورد . ولي اگر  بعد از سجدة اول يا پيش از سر برداشتن از سجدة دوم يكي از اين سه شك برايش پيش آيد ، نماز را رها كند و دوباره بخواند .

چهارم :

شك  بين  چهار  و  پنج  بعد  از  سر برداشتن از  سجدة دوم كه بايد  بنابر چهار بگذار د و نماز را تمام كند و بعد از نماز دو سجدة ، اين شك براي او پيش آيد ، نماز باطل است .

پنجم : 

شك بين  سه و چهار ، كه در هر جاي نماز باشد ، بايد بنابر چهار بگذارد و نماز را تمام كند و بعد از نماز يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بجا آورد .

ششم :

شك  بين  چهار  و پنج  در  حال ايستاده كه بايد بنشيند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بجا آورد .

هفتم :

شك بين سه و پنج در حال ايستاده ، كه بايد بنشيند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو ركعت نماز احتياط ايستاده بجا آورد

هشتم :

شك بين سه و چهار و پنج در حال ايستاده ، كه بايد بنشيند و تشهد بخواند و بعد از سلام نماز احتياط ايستاده و بعد دو ركعت نشسته بجا آورد .

نهم :

شك بين پنج و شش در حال ايستاده كه بايد بنشيند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد و دو سجدة سهو بجا آورد .               

(مساله 1201)اگر يكي از شكهاي صحيح براي انسان  پيش  آيد  ، نبايد نماز را بشكند و چنانچه  نماز را بشكند معصيت كرده است . پس اگر پيش از انجام كاري  كه  نماز را باطل مي كند مثل رو  گرداندن از قبله ، نماز را از سر گيرد نماز دومش هم باطل است . و اگر بعد از انجام كاري كه نماز را باطل مي كند ، مشغول نماز شود نماز دومش صحيح است .

(مساله1202)اگر يكي از شكهائي كه نماز احتياط براي آنها واجب است در نماز پيش آيد ، چنانچه  انسان  نماز را تمام كند و بدون خواندن نماز احتياط ، نماز را از سر بگيرد معصيت كرده است  .  پس   اگر  پيش  از انجام كاري كه نماز را باطل مي كند مانند پشت كردن به قبله  نماز  را  از  سر گرفته ، نماز دومش هم باطل است و اگر بعد از انجام كاري كه نماز را باطل مي كند ، مشغول نماز دومش صحيح است .

(مساله1203)وقتي يكي از شكهاي صحيح براي انسان پيش آيد ، چنانچه گفته شد ، بايد فوراً  فكر كند ولي اگر چيزهائي كه به واسطة ممكن است يقين يا گمان به يك طرف شك پيدا  شود  ،  از بين  نمي رود ، چنانچه كمي بعد فكر كند اشكال ندارد ، مثلاً اگر در سجده شك كند مي تواند تا بعد از سجده فكر كردن را تاخير بيندازد .

(مساله 1204)اگر اول   گمانش به يك طرف بيشتر باشد ، بعد دو طرف در نظر او مساوي شود ، بايد به  دستور  شك  عمل نمايد .  و  اگر  اول دو طرف در نظر او مساوي باشد و به طرفي  كه  وطيفة اوست بنا بگذارد ، بعد گمانش به  طرف  ديگر برود  ،  بايد  همان طرف رابگيرد و نماز را تمام كند .                         

(مساله 1205)كسي كه نمي داند گمانش به  يك طرف بيشتر است يا هر دو طرف در نظر او  مساوي  است  بايد  احتياط  كند  و  در هر مورد احتياط ، به طور مخصوصي است كه در كتابهاي مفصل گفته شده است .

(مساله 1206) اگر بعد از  نماز  بداند كه در بين نماز حال ترديدي داشته كه مثلاً دو ركعت خوانده يا سه ركعت و بنا را بر سه گذاشته ولي نداند كه گمانش به خواندن سه ركعت بوده يا هر دو طرف در نظر او مساوي بوده ، بايد نماز احتياط را بخواند .

(مساله1207)اگر موقعي  كه تشهد مي خواند ، يا بعد از ايستادن  شك كند كه دو سجده را  بجا  آورده  يا نه  و در همان موقع يكي از شكهائي كه اگر بعد از تمام شدن دو سجده اتفاق  بيفتد  صحيح مي باشد ، براي او پيش آيد مثلاً شك كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت ، بايد به دستور آن شك عمل كند و بنابر احتياط واجب نمازش را هم دوباره بخواند .

(مساله1208)اگر پيش از آنكه مشغول تشهد شود ، يا در ركعتهائي كه تشهد ندارد پيش از ايستادن ، شك كه دو سجده صحيح است ، برايش پيش آيد نمازش باطل است .

(مساله1209)اگر موقعي كه ايستاده ، بين سه و چهار يا بين سه و چهار و پنج شك كند و يادش بيايد كه دو سجده از ركعت پيش بجا نياورده ، نمازش باطل است .

(مساله 1210)اكر شك او از بين برود وشك ديگري برايش پيش آيد ، مثلاً اول شك كند كه دو ركعت خوانده يا سه ركعت ، بعد شك كند كه سه ركعت خوانده يا چهار ركعت ، بايد به دستور شك دوم عمل نمايد .                        

(مساله1211)اگر بعد ازنماز شك كند كه در نماز مثلاً بين  دو و چهار شك كرده يا بين سه و چهار ، احتياط واجب آن است كه به دستور هر دو عمل كند و نماز را هم دوباره بخواند .

(مساله1212)اگر  بعد  از  نماز  بفهمد  كه  در نماز شكي براي او پيش امده ، ولي نداند از شكهاي  باطل  بوده يا از شكهاي صحيح و اگر از شكهاي صحيح بوده كدام قسم آن بوده است   بنابر احتياط واجب ، بايد به دستور شكهائي كه صحيح بوده و احتمال مي داده عمل كند و نماز را هم دوباره بخواند .

(مساله 1213)كسي كه  نشسته  نماز  مي خواند اگر شكي كند كه بايد براي آن يك ركعت نماز احتياط ايستاده يا دو ركعت نشسته بخواند ، بايد دو ركعت نشسته بجا آورد . بلكه اگر شكي كند  كه   بايد  براي آن دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند ، بايد دو ركعت نشسته بجا آورد .

(مساله 1214)كسي كه  ايستاده نماز مي خواند ، اگر موقع خواندن نماز احتياط از ايستادن عاجز شود  ،  بايد  مثل  كسي  كه نماز را نشسته مي خواند و حكم آن در مسالة پيش گفته شد ، نماز احتياط را بجا آورد .

(مساله1215)كسي  كه  نشسته  نما ز  مي خواند  ،   اگر موقع خواندن نماز احتياط بتواند بايستد بايد به وظيفة كسي كه نماز را ايستاده  مي خواند ، عمل كند .

 

 

نماز احتياط

 

(مساله1216)كسي كه نماز احتياط بر او  واجب است بعد از سلام نماز بايد فوراً  نيت  نماز احتياط كند و تكبير بگويد و حمد را بخواند و به ركوع رود و دو سجده نمايد ، پس  اگر يك ركعت نماز احتياط بر او واجب است ، بعد از  دو سجده تشهد بخواند و سلام دهد و اگر دو ركعت نماز احتياط بر او واجب است بعد از دو  سجده ، يك ركعت ديگر مثل ركعت اول بجا آورد و بعد از تشهد سلام دهد .

(مساله 1217)نماز احتياط سوره و قنوت ندارد ، و بايد آن را آهسته بخوانند و نيت آن را به زبان نياورند و احتياط واجب آن است كه بِسمِ اللهِ  ان را هم آهسته بگويند .

(مساله1218) اگر پيش ازخواندن نمازاحتياط بفهمد ، نمازي كه خواند ، درست بوده ، لازم نيست آن را تمام نمايد .

(مساله 1219) اگر پيش از خواندن نمازاحتياط بفهمد كه  ركعت هاي  نمازش  كم  بوده  ، چنانچه  كاري   كه  نماز  را باطل مي كند انجام نداده ، بايد آنچه از نماز نخوانده بخواند و براي سلام  بيجا  دو  سهو  بنمايد . و اگر كاري  كه نماز را باطل مي كند ، انجام داده مثلاً پشت به قبله كرده ، بايد نماز را دوباره بجا آورد .

(مساله1220)اگر بعد از نماز احتياط بفهمد كسريِ نمازش به مقدار نماز احتياط بوده ، مثلاً د ر  شك  بين  سه  و  چهار  ،  يك ركعت نماز  احتياط بخواند بعد بفهمد نماز را سه ركعت خوانده ، نمازش صحيح است  .                  

(مساله1221)اگر بعد از خواندن نماز احتياط  بفهمد كسري نماز كمتر از نماز احتياط بوده ، مثلاً در  شك  بين  دو  و  چهار ، در ركعت نماز احتياط بخواند بعد بفهمد نماز را سه ركعت خوانده ، بنابر احتياط واجب  بايد  كسري  نماز  را به نماز ، متصل نموده و نماز را هم دوباره بخواند .

(مساله1222)اگر بعد از خواندن نماز احتياط بفهمد  كسري نماز بيشتر از نماز احتياط بوده مثلاً در  شك  بين  سه و چهار يك ركعت نماز احتياط  بخواند ، بعد بفهمد نماز را دو ركعت خوانده ، چنانچه بعد از نماز احتياط ، كاري كه نماز را  باطل مي كند انجام داده ، مثلاً پشت به قبله  كرده  ،  بايد نماز را دوباره بخواند و اگر كاري  كه نماز را باطل مي كند انجام نداده بايد دو ركعت كسري نمازش را بجا آورد و نماز را هم دوباره بخواند .

(مساله 1223)اگر بين  دو  و  سه  و چهار شك كند و بعد از خواندن دو ركعت نماز احتياط ايستاده ،  يادش بييد كه نماز را دو ركعت خوانده لازم نيست دو ركعت نماز احتياط نشسته را بخواند .

(مساله 1224)اگر  بين سه و چهار شك كند و موقعي كه دو ركعت نماز احتياط نشسته  يا يك ركعت ايستاده را مي خواند ، يادش بيايد كه نماز را سه ركعت خوانده بايد نماز احتياط را تمام كند و نمازش صحيح است .

(مساله1225)اگر  بين  دو  و  سه  و  چهار  شك  كند  و  موقعي  كه دو ركعت نما ز احتياط ايستاده را مي خواند پيش از ركوع ركعت دوم  يادش بيايد  كه  نماز  را سه ركعت خواند ه ، بايد بنشيند و نماز احتياط را يك  ركعتي  تمام  كند  و  بنابر احتياط واجب  نماز  را  دوباره بخواند .

(مساله1226)اگر  در  بين  نماز احتياط بفهمد كسري نمازش بيشتر يا كمتر از نماز احتياط بوده  ،  چنانچه  نتواند نماز احتياط را مطابق كسري نمازش تمام كند ، بايد آن را رها كند و كسري نماز را  بجا  آورد و بنابر احتياط واجب ، نماز را دوباره بخواند ، مثلاً در شك بين سه و چهار اگر موقعي كه دو ركعت نماز احتياط نشسته را مي خواند ، يادش بيايد كه نماز را دو ركعت  نماز  خوانده  ،  چون نمي تواند دو ركعت نشسته را بجاي دو ركعت ايستاده حساب كند ،  بايد  نماز  احتياط  نشسته  را رها كند و دو ركعت كسري نمازش را بخواند و احتياطاً نماز را هم دوباره به جا آورد .

(مساله 1227)اگر  شك كند  نماز احتياطي را كه بر او واجب بوده بجا آورده يا نه ، چنانچه وقت  نما ز  گذشته  به  شك خود  اعتنا  نكند  و  اگر وقت دارد ، در صورتي كه مشغول كار ديگري نشده و از جاي نماز برنخاسته و كاري هم مثل  رو  گرداندن از قبله كه نماز را باطل مي كند  انجام  نداده  بايد نماز احتياط را بخواند و اگر مشغول كار ديگري شده يا كاري كه نماز را باطل مي كند بجا  آورده   ، يا بين نماز و شك او زياد طول كشيده ، احتياط آن است كه نماز احتياط را بجا آورد و نماز را هم دوباره بخواند .

(مساله1228)اگر  د ر  نماز  احتياط  ،  ركني را زياد كند ، يا مثلاً بجاي يك ركعت دو ركعت بخواند ، نماز احتياط باطل مي شود ، و بايد  دوباره  نماز  احتياط  و  اصل  نماز  را  بخواند .

(مساله1229)موقعي كه مشغول نماز احتياط است اگر در يكي از  كارهاي  آن شك  كند ، چنانچه محل آن نگذشته ، بايد بجا آورد و اگر محلش گذشته ، بايد به شك خود اعتنا نكند ، مثلاً اگر شك كند كه حمد خوانده يا نه ، چنانچه به ركوع نرفته بايد بخواند ، واگر به ركوع رفته بايد به شك خود اعتنا نكند .

(مساله1230)اگر  در  شمارة  ركعتهاي  نماز  احتياط شك كند ، بايد بنا را بر بيشتر بگذارد ولي  چنانچه  طرف  بيشتر  شك نماز را باطل مي كند ، بايد نماز را از سر بخواند و خواندن نماز احتياط لازم نيست .

(مساله 1231)اگر  در  نماز  احتياط  چيزي   كه ركن نيست سهواً كم يا زياد شود ، سجدة سهوندارد .

(مساله 1232)اگر بعد از سلام نماز احتياط ، شك كند كه يكي از اجزاء يا شرائط آن را بجا آورده يا نه ، به شك خود اعتنا نكند .

(مساله1233)اگر  در  نماز احتياط ، تشهد يا يك سجده را فراموش كند ، احتياط مستحب آن است كه بعد از سلام آن را قضا نمايد

(مساله1234)اگر  نماز  احتياط  يا  قضاي  يك  تشهد يا دو سجدة سهو بر او واجب شود ، بايد اول نماز احتياط را بجا آورد .

(مساله1235)حكم  گمان در ركعتهاي نماز حكم يقين است ، مثلاً اگر در نماز چهار ركعتي انسان گمان دارد كه نماز را چهار ركعت خوانده ، نبايد نماز احتياط بخواند ، ولي اگر در غير ركعتها گمان  كند  بايد به احتياط عمل نمايد و دستور در هر موردي ، طور مخصوصي است كه در كتابهاي مفصل گفته شده .

(مساله1236)حكم  شك  و سهو و گمان در نماز هاي واجب يوميه و نماز هاي واجب ديگر فرق ندارد ، مثلاً اگر در نماز آيات شك كند كه يك ركعت خوانده يا دو ركعت چون شك او در نماز دو ركعتي است ، نمازش باطل مي شود .

 

سجدة سهو

 

(مساله 1237)براي سه چيز بعد از سلام  نماز ، انسان بايد دو سجدة سهو به دستوري كه بعداً گفته مي شود بجا آورد :

اول :

آنكه در بين نماز ، سهواً حرف بزند .

دوم:

انكه يك سجده را فراموش كند .

سوم :

آنكه در نماز چهار ركعتي بعد از سجدة دوم شك كند كه چهار ركعت خوانده يا پنج ركعت و در سه مورد ديگر هم احتياط واجب آن است كه سجده سهو بنمايد :

اول :

در جائي كه نبايد نماز را سللام دهد مثلاً در ركعت اول سهواً سلام بدهد .

دوم:

آنكه تشهد را فراموش كند .

سوم :

در جائي كه بايد بايستد اشتباهاً بنشيند  يا در جائي كه بايد بنشيند اشتباهاً بايستد .

(مساله 1238) اگر انسان اشتباهاً يا به خيال  اينكه  نمازش  تمام  شده حرف بزند بايد دو سجدة سهو بجا آورد .

(مساله1239) براي  حرفي  كه  از  آه  كشيدن  و  سرفه پيدا مي شود ، سجدة سهو واجب نيست ، ولي اگر مثلاً سهواً آخ يا اه بگويد ، بايد سجدة سهو نمايد .

(مساله1240)اگر چيزي را غلط خوانده دوباره به  طور  صحيح  بخواند براي دوباره خواندن آن سجدة سهو واجب نيست .

(مساله1241)اگر در نماز سهواً مدتي حرف بزند و تمام  آنها  يك  مرتبه حساب مي شود ، دو سجدة سهو بعد از سلام نماز كافي است .

( مساله 1242 ) اگر سهواً تسبيحات اربعه را نگويد يا بيشتر يا كمتر از سه مرتبه بگويد ، احتياط مستحب آن است كه بعد از نماز دو سجدة سهو بجا آورد .

(  مساله 1243 ) اگر در جائي كه نبايد سلام نماز را بگويد سهواً بگويد : السلام  عليناً  و علي عبادالله الصالحين يا بگويد : السلام عليكم و رحمه الله و بركاته بايد دو سجدة  سهو بنمايد  ،  ولي اگر اشتباهاً مقداري از اين دو سلام را بگويد ، يا بگويد : السلام عليك ايها النبي و رحمه الله و بركاته احتياط مستحب آن است كه دو سجدة سهو بجا آورد .

( مساله 1244 ) اگر  در  جائي  كه  نبايد  سلام  دهد  اشتباهاً هر سه سلام را بگويد ،  دو سجدة سهو كافي است .

( مسله 1245 ) اگر يك سجده  يا  تشهد  را   فراموش  كند   و  پيش از ركوع ركعت بعد ، يادش بيايد ، بايد برگردد و بجا آورد .

( مساله 1246 ) اگر در ركوع يا بعد از آن يادش  بيايد كه يك سجده يا تشهد را از ركعت پيش  فراموش  كرده  ،  بايد بعد از سلام نماز سجده يا تشهد را قضا نمايد و بعد از آن دو سجدة سهو بجا آورد .

( مساله 1247 )  اگر  سجدة  سهو  را  بعد  از سلام نماز عمداً بجا نياورد ، معصيت كرده و واجب  است هر چه زودتر آن را انجام دهد و چنانچه سهواً بجا نياورد . هر وقت يادش آمد بايد فوراً انجام دهد و لازم نيست نماز را دوباره بخواند .

(مساله1248)اگر شك دارد كه سجدة سهو بر او واجب شده يا نه ، لارم نيست بجا آورد .

(مساله1249)كسي كه شك دارد مثلاً دو سجدة سهو بر او واجب شده يا چهار تا ، اگر دو سجدة بنمايد كافي است .

(مساله 1250)اگر بداند يكي از دو سجدة سهو را بجا نياورده ، بايد دو سجدة  سهو  بجا آورد و اگر بداند سهواً سه سجده كرده ، بايد دوباره دو سجدة سهو بنمايد .

 

دستور سجدة سهو

 



قبل فهرست بعد