قبل فهرست بعد


س 158 - آيا به جاى تسبيحات اربعه مى‏توان سه بار اللَّه اكبر گفت؟

ج: در ركعت سوم و چهارم يا بايد حمد بخوانيد يا اقلاً يك مرتبه تسبيحات اربعه و بهتر آن است كه سه مرتبه خوانده شود و ذكر ديگرى كفايت نمى‏كند.

س 159 - لطفاً بفرمائيد: «كسى كه در سوّمين تسبيحات اربعه شك مى‏كند كه درست گفته يا نه و آنرا تمام مى‏كند و براى بار چهارم تسبيحات مى‏گويد و قصد ورود و يا ذكر مطلق ندارد، بلكه به اين نيت مى‏خواند كه هر طور كه خداى متعال راضى است از او قبول كند و يا هر طور كه درست است به پاى او نوشته شود، نماز او چه حكمى دارد؟

ج: در فرض سؤال شك در صحّت دارد و نمازش درست است و آن طور كه نوشته‏ايد لازم نيست نيت كند.

س 160 - دو بار گفتن تسبيحات اربعه بويژه در نماز جماعت با توجّه به اينكه بايد به ركوع امام رسيد چه حكمى دارد؟

ج: يك بار گفتن واجب و سه مرتبه مستحب است و گفتن دو مرتبه به عنوان ورود اشكال دارد، ولى مى‏تواند مرتبه دوم را به عنوانِ ذكر مطلق بگويد.

سلام نماز

س 161 - درباره كسى كه «السلام علينا و على عباد اللَّه الصالحين» را سهواً غلط بگويد، آيا تكرار اشكالى دارد يا ندارد؟

ج: تكرار آن اشكال ندارد، بشرط اينكه به حدّ وسوسه نرسد.

مبطلات نماز

س 162 - اگر كسى در نماز «السّلام عليك يا ابا عبداللَّه» و يا «يا على» و يا امثال اينها بگويد و يا در نماز براى اهل بيت و مظلوميت آنها گريه كند، نماز او چطور است؟ اگر در نماز به ياد اهل بيت باشد چطور؟

ج: بنابر احتياط لازم هر دو (سلام و گريه) جايز نيست.

س 163 - مادر بزرگ من موقعى كه نماز مى‏خواند يا در سوره حمد يا بعد از سوره حمد مى‏گويد به قربان تو يا امام خمينى، حكم نماز او چگونه است؟

ج: در صورت عمد نمازش باطل است و در صورت سهو نماز باطل نيست ولى سجده سهو لازم است.

س 164 - در بين نماز حالت ناله داشتن و كلمات «آخ - هِىْ» گفتن چگونه است؟

ج: در بين نماز عمداً ناله كشيدن و يا آخ گفتن نماز را باطل مى‏كند.

سجده سهو

س 165 - اگر انسان در نمازهاى چهار ركعتى و سه ركعتى اشتباهاً در ركعت دوم سلام دهد (بعد از تشهد) چه كار بايد بكند؟

ج: بايد دو سجده سهو بجا آورد.

س 166 - با عنايت به مسئله سجده سهو به سؤالات زير پاسخ دهيد:

الف - آيا در تشهد سجده سهو بايد به مقدار واجب اكتفا كرد يا خير؟ و اگر كسى از روى ندانستن مسئله و يا سهواً قبل از تشهد «الحمد للَّه» و يا هر دو را مى‏گفته حكم سجده‏هاى سهو و نمازهايش چه مى‏باشد؟

ج: تشهد سجدهاى سهو مانند تشهد نمازهاى واجب است و اضافه كردن مقدارى كه در رساله‏هاى مذكور است مانعى ندارد.

ب - اگر كسى اذكارى را به قصد ذكر مطلق قبل از تشهد سجده سهو بگويد چطور است؟ و اگر مُبطل است اگر كار او از روى ندانستن مسئله بوده چطور؟

ج: سجده سهو او صحيح است و مبطل نيست.

ج - در سلام سجده سهو آيا مى‏توان هر سه سلام را داد؟ و اگر نميشود كسى كه مدّتى هر سه سلام را مى‏گفته (سهواً و يا از روى ندانستن مسئله و يا به قصد ذكر مطلق) حكم سجده‏هاى سهو و نمازهاى او چيست؟

ج: مى‏تواند هر سه سلام را بگويد و سجده‏هاى سهو و نمازهاى او صحيح است.

س 167 - آيا قضاى سجده و تشهد فراموش شده در تمام نمازها اعمّ از واجب و مستحب صورت مى‏گيرد يا فقط مختصّ به نمازهاى واجب يوميه است؟

ج: قضاى سجده و تشهد فراموش شده فقط در نمازهاى واجب لازم است.

س 168 - اگر نمازگزار كلمه‏اى را اشتباهاً بخواند و بعد از محل متذكّر شود و يا در محل متذكر شود و صحيح آن را بگويد آيا سجده سهو بر او واجب است؟

ج: سجده سهو واجب نيست.

س 169 - اگر كسى سجده سهوى بجا آوَرْد و بعد از سلام پى بُرد كه يك سجده بجا آورده است تكليف او چيست؟

ج: بايد مجدّداً سجده سهو را انجام دهد.

س 170 - آيا ممكن است شخص در بين بجا آوردن سجده سهو، دچار موجبِ سجده سهو شود؟

ج: اگر در حال انجام سجده سهو موجبات سجده سهو انجام داد مثلاً سهواً حرف زد چيزى بر او واجب نمى‏باشد.

س 171 - آيا قضاى سجده و تشهد فراموش شده و همچنين بجا آوردن سجده‏هاى سهو، نياز به تكبيرة الاحرام دارند يا خير؟

ج: لازم نيست ولى احتياط آن است كه تكبير بگويد.

س 172 - آيا همينكه در ركعت دوّم از نماز چهار ركعتى بعد از تشهّد بگويد السّلام عليك ولى ادامه ندهد و برخيزد و يا اينكه اين ذكر را تمام كند و السّلام علينا را نيز بگويد و بعد بلند شود، موجب سجده سهو مى‏شود يا خير؟

ج: اگر السّلام عليك بگويد سجده سهو واجب نيست و اگر السّلام علينا بگويد احتياط مستحب است كه دو سجده سهو بجا آورد

نماز آيات‏

س 173 - آيا پس لرزه‏هاى بعد از زلزله، سبب واجب شدن نماز آيات مى‏شوند يا خير؟ و آيا شدّت و ضعف آنها تأثيرى در حكم دارد؟

ج: هر زلزله‏اى موجب نماز آيات است و فرقى بين شديد بودن يا ضعيف بودن آن نيست.

س 174 - اگر در هنگام نماز آيات بين ركوعها، شك بين تعداد آنها پيش آيد تكليف چيست؟

ج: در صورتى كه محلّ بجا آوردن ركوع باقى باشد بايد ركوع را انجام دهد مگر اينكه شك كند كه پنج ركوع انجام داده‏ام يا شش ركوع كه در اين صورت موجب بطلان نماز است و اگر محلِّ آن گذشته اعتنا نكند.

س 175 - آيا وجوب قضاء نماز آيات فورى است يا خير؟

ج: قضاى نماز آيات مانند قضاى نمازهاى يوميّه وجوب فورى ندارد در صورتى كه موجب مسامحه و سستى دراداى تكليف نشود.

نماز قضا

س 176 - در سنين 13 تا 17 سالگى بخاطر اينكه كسى نبود كه براى نماز صبح مرا بيدار كند و خودم هم نمى‏توانستم بيدار شوم موفّق به خواندن نماز صبح شوم حالا فهميدم كه بايد قضاى نمازهايى كه نخوانده‏ام را بجا بياورم، امّا نمى‏دانم دقيقاً چند روز نماز قضاى صبح برگردن من است؛ حكم را بيان فرماييد؟

ج: هر مقدار كه يقين داريد از نمازتان قضا شده است واجب است قضاى آنرا بجا بياوريد و هر مقدار كه شك داريد قضاى آن واجب نيست.

س 177 - شخصى در اوائل سن تكليفش (15 - 16 سالگى) عمداً نمازش را نخوانده، مثلاً نماز صبح را در خانه از ترس پدر و مادر مى‏خوانده ولى نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاءِ را نمى‏خوانده، الآن وظيفه او به غير از قضاءِ نمودن نمازها چيست؟

ج: توبه كند و نمازهائى را كه نخوانده بايد قضا نمايد.

س 178 - اگر انسان نزديك اذان صبح بيدار شود و بداند، يا احتمال قوى بدهد كه اگر دوباره بخوابد نماز صبحش قضا مى‏شود آيا جايز است بخوابد؟

ج: سعى كند براى نماز صبح از خواب بيدار شود.

س 179 - قبل از اذان يا در وقت اذان چه نماز جماعت و چه فرادى‏ آيا مى‏شود نماز قضاء خواند؟ نماز مستحب چطور؟

ج: مانعى ندارد.

نماز و روزه قضاى پدرومادر

س 180 - فردى از دنيا رفته و روزه قضا به عهده اوست ولى در اين مورد هيچ وصيّت نكرده است و پسر بزرگ از اين مطلب با اطّلاع است. حال خرج اين نماز و روزه از كلِّ مال كسر مى‏شود يا از ثلث؟

ج: از هيچكدام.

س 181 - آيا فرزند بزرگ مسئوليّت گرفتن روزه و نماز فوت شده پدر را دارد يا خرجش بعهده خود او است؟

ج: اگر ترك نماز و روزه از روى طغيان و تمرّد نبوده، بر پسر بزرگتر واجب است كه يا خود به جاى آورد يا براى وى اجير بگيرد.

نماز استيجارى‏

س 182 - آيا براى نماز و روزه استيجارى اخذ اجرت اشكال ندارد و با قصد قربت تنافى ندارد؟

ج: اشكال ندارد و منافى با قصد قربت نمى‏باشد.

س 183 - آيا كسى كه روزه و نماز قضا دارد مى‏تواند از طرف ديگرى نماز و روزه استيجارى بجاى آورد؟

ج: مانعى ندارد.

نمازهاى نافله‏

س 184 - آيا افراديكه به مكه و مدينه مسافرت مى‏كنند اگر نماز غفيله يا نوافل را بقصد رجاء بخوانند، اشكال دارد؟

ج: نافله نمازهائى كه قصر است مى‏توانند بقصد رجاء انجام دهند و نماز غفيله و شب، نافله صبح و مغرب را مى‏توان به عنوان مستحب بجا آورد.

س 185 - نماز وتيره را بعد از نصف شب تا اذان صبح به چه نيّت بايد خواند، به نيت ما فى الذّمه يا به نيت قضا؟

ج: قصد ما فى الذّمه نمايد.

س 186 - نافله صبح را بعد از اذان صبح و قبل از نماز صبح به چه نيّت بخوانيم؟

ج: بعد از طلوع فجر تا طلوع سرخى طرف شرق اداء است و بعد از آن قضاء است.

س 187 - نافله ظهر را بعد از نماز عصر و قبل از اذان مغرب به چه نيت بايد خواند؟

ج: به قصد قضا بايد خواند.

س 188 - نافله مغرب را بعد از نماز عشاء و قبل از نصف شب به چه نيت بخوانيم؟

ج: به قصد قضا بايد خواند.

احكام جماعت‏

س 189 - چنانچه شخصى از اول نماز جماعت را درك كند ليكن در سجده طول بدهد تا امام نصف يا تمامِ حمدِ ركعت دوم را بخواند، بعد بلند شده و به جماعت ملحق شود نماز او چه صورتى دارد؟

ج: اگر عمداً مدّتى بعد از امام براى ركعت دوم بلند نشود معصيت كرده ولى نمازش صحيح است.

س 190 - اينجانب امام جماعت يكى از اداره‏جات شهرستان مى‏باشم در اين اداره هر دو ماه يك بار سهميه‏اى براى كارمندان در نظر گرفته مى‏شود آيا امام جماعت مى‏تواند از آن سهميه‏اى كه براى كارمندان در نظر گرفته شده استفاده نمايد؟ با توجه به اينكه آن سهميّه با پولى كه از امام جماعت گرفته شده داده مى‏شود.

ج: در صورتى كه آن سهميه مخصوص كسانى باشد كه پولى پرداخته‏اند جايز نيست، مگر اينكه تمام آن افراد راضى باشند كه سهمى به امام جماعت داده شود، يا بر اساس مقررات آن اداره بلامانع باشد.

س 191 - شخصى امام جماعت مسجدى مى‏باشد، امّا گاهى بعلت كسالت و بى ميلى احساس مى‏كند كه انگيزه و محرك او براى رفتن به مسجد قربة الى اللَّه نمى‏باشد، و چنين شخصى مردّد مى‏شود كه آيا اين احساس يك وسوسه شيطانى است كه مى‏خواهد او را از فضل جماعت بى بهره سازد يا واقعاً قصد قربت ندارد، در چنين مواقعى شخص چه وظيفه‏اى دارد؟

ج: امامت جماعت را ادامه دهد تا از فضل جماعت بهره‏مند شود.

س 192 - آيا امام جماعت مى‏تواند در نماز جماعت نيّت فرادا كند؟ و اگر جايز است بايد به مأمومين اعلام كند؟

ج: اين قصد براى مأمومين اثرى ندارد و اعلام هم لازم نيست.

س 193 - آيا جايز است امام جماعت نيت كند؟ «خدايا اگر عادل واقعى هستم نيت جماعت برايم بنويس و اگر نه، نمازم را به فرادا حساب كن» (به جهت فرار از مسؤوليتِ شرعىِ نماز نمازگزاران)؟

ج: اين گونه نيّت در امامت جماعت لازم نيست.

س 194 - اگر در نماز جماعت به تشهّد ركعت آخر رسيد و براى درك ثواب «اللَّه اكبر» گفت و نشست، آيا در اين حال تجافى كند و يا معمولى بنشيند؟ و در موقع سلام امام چطور؟

ج: هر دو صورت صحيح است ولى تجافى مستحب است و در وقت سلام هم همين طور است؟

س 195 - اگر انسان بخواهد در ركعت دوم يا چهارم امام اقتدا كند آيا مى‏تواند زمانيكه امام تكبير رفتن به ركوع را مى‏گويد و يا وقتى امام در حال رفتن به ركوع است، اقتدا كند (يعنى تكبير بگويد) يا اينكه صبر كند تا امام به ركوع رود و بعد تكبير بگويد؟

ج: صبر كند تا امام به ركوع رود.

س 196 - اگر در ركعت دوم اقتدا كند آيا واجب است با تشهّد امام تشهّد بخواند يا مستحب است؟

ج: مستحب است با امام تشهد بخواند.

س 197 - در نماز جماعت، هنگاميكه شخص در ركعت سوم يا چهارم به امام اقتدا مى‏كند، اولاً مأموم؛ آيا بايد حتماً حمد و سوره، هر دو را بخواند و بعد به ركوع رود و يا خواندن حمد تنها كفايت مى‏كند و ثانياً در اين صورت، در خصوص نمازهاى مغرب و عشاء، مأموم، حمد و سوره را بايد بلند بخواند يا آهسته نيز كفايت مى‏كند؟

ج: اگر مى‏تواند به ركوع امام برسد بايد حمد و سوره را بخواند و اگر وقت ندارد به حمد اكتفا كند و در نماز جهريه هم ماموم لازم است حمد و سوره را آهسته بخواند.

س 198 - اگر چند نفر ايرانى در خانه خدا بعد از اذان ظهر كه هنوز نماز جماعت اهل سنّت شروع نشده خودشان نماز جماعت بخوانند و عده‏اى هم اينها را تماشا مى‏كنند آيا نمازشان صحيح است؟

ج: در صورتى كه موجب وهن مذهب شود اشكال دارد.

س 199 - اينجانب مشغول خواندن نماز صبح به جماعت بودم و زمانى كه امام جماعت حمد و سوره را مى‏خواند بخاطر اينكه حواسم نبود من هم حمد را خواندم وقتى كه متوجه شدم حمد را بطور كامل نخوانده و رها كردم در نماز من اشكال دارد؟

ج: نمازتان صحيح است.

س 200 - در نماز جماعت بعضى از مؤمنين نماز گذار زودتر از امام جماعت بعضى از كلمات مثل سلام را اداء مى‏نمايند، آيا اشكالى دارد يا خير؟

ج: مانعى ندارد.

س 201 - اگر كسى در نماز جماعت توجّه كافى نداشته باشد ولى در منزل و به طور فرادا نمازش را به دلايلى با توجّه بيشترى مى‏خواند، مى‏تواند خواندن نماز در منزل را به جماعت ترجيح دهد؟

ج: چون حضور قلب همانند روح نماز است رعايت آن اولى است.

س 202 - فردى كه نماز مغرب خود را به نماز عشاء امام اقتداء مى‏كرده و پس از آن در حال قيام و قرائت تسبيحات اربعه شك مى‏كند كه ركعت 3 است يا 4، چه تكليفى دارد؟

ج: در صورتى كه فكرش به يك طرفِ شك نرسد در حال قيام صبر كند تا امام ركوع و سجودش راا نجام دهد و چنانچه امام بعد از سجود بلند شود براى ركعت چهارم آن شخص ركوع و سجود را انجام دهد و نمازش صحيح است و اگر امام بعد از سجود تشهّد خواند آن شخص ركوع و سجود نماز را تمام كند و بعد از سلام دو سجده سهو جهت قيام زيادى بجا آورد و نمازش صحيح است.

شرائط امام جماعت

س 203 - گاهى افرادى پيش امام جماعت رفته و بخيال اينكه خود را دوستدار او قلمداد كنند، شروع به غيبت و بدگوئى اشخاص مى‏نمايند و امام هم عليرغم تلاش براى نشنيده گرفتن آن سخنان گاهى مجبور مى‏شود به سخن مغتاب گوش بدهد، آيا صلاحيت امامت را از دست مى‏دهد؟

ج: اگر بغيبت گوش كند و يا با غيبت كننده غيبت كند مرتكب حرام شده است.

س 204 - آيا شخصى كه مرتكب گناهان كبيره شده در صورت توبه از آنها و تصميم به عدم رجوع مى‏تواند امامت جماعت را عهده‏دار شود؟ درصورت ارتكاب مجدّد چه صورت دارد؟

ج: در فرض سؤال مى‏تواند امام جماعت شود و نيز در ارتكاب بعدى اگر عزم به رجوع ندارد مثل اول توبه كند.

س 205 - اگر كسى با وجود صحيح بودن قرائتش در نماز دچار وسواس شود كه آيا تمام حروف را بدرستى توانسته است ادا كند يا نه، نمازش صحيح است؟ ثانياً امامت جماعت توسط چنين شخصى چه صورت دارد؟

ج: نمازش صحيح است ولى اگر علم دارد كه اين حالت وسواس است كه مثلاً كلمه را چند مرتبه تكرار مى‏كند بنابراحتياط امامت نكند.

س 206 - منظور از عدالت مشروط در امام جماعت از نظر جنابعالى چيست؟ ضمناً گناهان كبيره از نظر جنابعالى كدام گناهان است؟ ذكر نمائيد.

ج: در امام جماعت حسن ظاهرى كه مفيد وثوق اطمينان باشد كفايت مى‏كند و گناهان كبيره زياد است و تعدادى از آنها را امام خمينى قدس سره در تحرير الوسيله جلد اول ص 274 ذكر فرموده است مراجعه فرمائيد.

س 207 - شخصى در روستايى امامت جماعت را بعهده گرفته كه در آنجا حدود 14 مردم او را قبول ندارند و بخاطر امامت او، حتّى به مسجد نيز نمى‏آيند، ضمناً غير از او كسى نيست كه در صورت ترك امامت جماعت بجاى او امامت را بعهده بگيرد، اين امام جماعت با چنين وضعى چه تكليفى دارد؟

ج: اگر ادامه امامت او موجب هتك خودش و اختلاف اهالى نميشود، ادامه اشكال ندارد.

س 208 - آيا شروطى كه براى امام جماعت ذكر شده در امامت براى نماز ميت نيز شرط است؟

ج: شروط امام جماعت براى نماز ميت لازم نيست.

س 209 - اگر شخصى با علم به شرايط امام جماعت، غافل باشد از اينكه شرط عدالت در او موجود نيست، و مدتى نماز جماعت خواند، آيا بعداً بايد نمازهايى را كه خوانده اعاده نمايد؟ با عدم غفلت چگونه است؟

ج: در فرض سؤال اگر قبلاً عدالت او محرز نبوده نمازها را كه با او خوانده بايد قضا كند.

س 210 - اگر كسى خودش را عادل نداند ولى ديگران او را عادل مى‏دانند آيا مى‏تواند امام جماعت شود؟

ج: بنابر اقوى مى‏تواند براى امامت نماز جماعت حاضر شود گرچه مستحب است براى اين كار خود را عرضه نكند.

س 211 - در برخى اجتماعات كوچك، خصوصاً در بعضى روستاها شرايط اقامه نماز جماعت فراهم است ولى در آن اجتماع فرد روحانى وجود ندارد، اگر فردِ عادلِ غير روحانى در ميان باشد، مى‏توان به او اقتدا نمود؟ و امامت غير روحانى در مساجد چه حكمى دارد؟

ج: شخصِ عادلِ غيرِ روحانى مى‏تواند امام جماعت باشد و اگر در آن مسجد اقامه نماز جماعت بوسيله روحانى ممكن نيست امامت غير روحانى نيز اشكالى ندارد.

امام جماعت در چند محل

س 212 - اينجانب امام جماعت مسجد جامع مى‏باشم نماز ظهر و عصر را در اين مسجد مى‏خوانم و همان روز نماز ظهر و عصر را در اداره ديگرى اعاده مى‏كنم آيا در مكان دوم و سوم خواندن نماز جماعت اشكال دارد؟

ج: در صورتى كه مأمومين غير از مأمومين جماعت اول باشند، اشكال ندارد.

س 213 - اينجانب امام جماعت هستم و بعد از هر ماه يك بار به من مبلغى مى‏دهند آيا گرفتن آن محل اشكال است يا نه؟

ج: اشكال ندارد.

قصد فرادي در جماعت

س 214 - درباره حكم نماز كسى كه بعنوان مثال به نماز جماعت ظهر نرسيده و به جهت بهره و ثواب بيشتر قصد دارد در نماز جماعت عصر 2 ركعت از نماز ظهر و 2 ركعت از نماز عصر را به جماعت بخواند با توجه به تعاريف مختلف مراجع معظم تقليد در مسأله فوق نظر احتياط را بفرمائيد.

ج: جايز است ولى احتياط مستحب آن است كه قصد فرادى‏ نكند.

نماز جمعه‏

س 215 - در زمان غيبت كه نماز جمعه به امامت نايب عام و يا نماينده نايب عام امام برگزار مى‏شود:

س الف: اقامه نماز جمعه چه حكمى دارد؟

س ب: شركت در آن چه حكمى دارد؟

ج: نماز جمعه واجب تخييرى است ولى افضل است و نماز ظهر احوط است و احتياط بيشتر در آن است كه هر دو را بجا آورد.

س 216 - نماز جمعه در عصر حاضر چه حكمى دارد؟ با توجّه به اينكه افرادى اصلاً در نماز جمعه شركت نمى‏نمايند.

ج: نماز جمعه در عصر غيبت واجب تخييرى است كه اگر انسان بخواند كفايت از نماز ظهر مى‏كند و بهتر آن است كه انسان در نماز جمعه شركت نمايد.

س 217 - با خواندن نماز جمعه خواندن نماز ظهر چه حكمى دارد؟

ج: واجب نيست ولى خواندن آن احوط است.

س 218 - اگر انسان به خطبه‏هاى نماز جمعه نرسد، نماز جمعه از نماز ظهر كفايت مى‏كند؟

ج: بلى، از نماز ظهر كفايت مى‏كند.

س 219 - در مواردى كه احوط (احتياط مستحب) با افضل در مقابل هم قرار مى‏گيرند ما به كدام عمل كنيم؟ مثال: نماز جمعه افضل است و نماز ظهر احوط است.

ج: مقصود از (افضل) آن است كه مكلّف براى رسيدن به ثواب بيشتر آن را انجام مى‏دهد ولى منظور از (احوط) آن است كه با عمل به آن مكلّف اطمينان بيشترى پيدا مى‏كند كه وظيفه خود را انجام داده است و به هر كدام عمل نمايد صحيح است.

س

احكام مسافر



قبل فهرست بعد