قبل فهرست بعد


ج: در صورتى كه از گفته مدير كاروان اطمينان پيدا كردند و بر آن اساس قصد ده روز كرده و نمازشان تمام خواندند و روزه گرفتند نماز و روزه آنها صحيح است و لازم است از گفتن خلاف واقع اجتناب شود.

س 392 - شخصى براى رفتن به حج تمتع ثبت نام نموده پس از دو سال موقع رفتن به حج با مشكلات زندگى مواجه شده و نمى‏تواند اداى دين واجب خود را بنمايد با رضايت خودش آمادگى پيدا كرده سهميه رفتن به حج تمتع خود را به ديگران بدهد و سهميه حج تمتع ديگرى كه پس از دو سال ديگر مى‏باشد با رضايت طرفين جابجا نمايند آيا اشكال شرعى دارد يا خير؟

ج: در فرض مذكور كه رفتن به حج براى شما فعلاً مشقت دارد جابجا نمودن آن اشكال ندارد.

احرام

س 393 - شخص محرمى كه وارد مكّه شده مى‏تواند در روز براى انجام اعمال با ماشين مسقَّف به حرم برود؟

ج: مى‏تواند.

س 394 - در رساله مناسك حج فرموده‏ايد مستحب است كه تلبيه عمره تمتّع تا پيدا شدن خانه‏هاى مكّه معظمه و تلبيه حج تمتّع تا ظهر روز عرفه ادامه داشته باشد آيا ادامه تلبيه عمره مفرده هم استحباب دارد يا خير و در صورت استحباب تا كجا ادامه داشته باشد؟

ج: در عمره مفرده ادامه تلبيه تا دخول حَرَم ثابت است.

س 395 - شخصى در مشعر الحرام رتيلى را كشته آيا كفاره به عهده‏اش مى‏آيد در صورتيكه كفاره واجب باشد مقدار كفّاره چه اندازه است؟

ج: از محرمات احرام نيست و كفاره هم ندارد.

طواف

س 396 - آيا رياء در ادعيه طواف موجب بطلان طواف مى‏شود؟

ج: موجب بطلان نمى‏باشد.

س 397 - شخصى در طواف عمره مفرده بعد از چند دور به وسوسه افتاده كه آيا شروع طواف وى دقيقاً از محاذى حجر الاسود بوده و همچنين دورها صحيح انجام گرفته يا خير؟، هفت دور را با همين كيفيت تمام كرده امّا غفلت نموده و نماز آنرا نخوانده، لذا مجدّداً يك طواف كامل انجام داده و نماز آنرا بلافاصله در پشت مقام حضرت ابراهيم‏عليه‏السلام بجا مى‏آورد و روز بعد دو ركعت نيز بقصد نماز طواف اوّل در همان مقام مى‏خواند، آيا اين قران بين طوافين بحساب مى‏آيد و موجب بطلان طواف مى‏گردد؟ البتّه اين شخص قصد انجام دو طواف پشت سرهم نداشته بلكه عملش صرف احتياط بوده است.

ج: در فرض سؤال طواف صحيح مى‏باشد.

رمى جمره

س 398 - رمى جمره عقبه از چهار طرف حتى آن طرف كه سيمانى است جايز است يا خير.

ج: رمى جمره عقبه در قسمتى كه ديوار سيمانى و پشت جمره است كافى نيست.

قربانى

س 399 - چند سالى است دولت عربستان با همكارى بانك توسعه اسلامى مسلخهاى جديدى در خارج مِنى احداث نموده كه در نتيجه ذبايح حجاج در آنجا انجام و با روشهاى جديد منجمد مى‏شود و گوشت آنها جهت استفاده مسلمانان فقير به كشورهاى محروم اسلامى ارسال مى‏گردد.

ليكن شيعيان به جهت محدود بودن اين مسلخها و فراهم نبودن شرائط و لزوم مراعات ترتيب بين اعمال روز عيد به ناچار در همان مسلخهاى قديمى كه آنها نيز خارج مِنى‏ مى‏باشند ذبح مى‏كنند؛ در نتيجه گوشت بسيارى از اين قربانى‏ها تلف مى‏شود (سوزانده و از بين مى‏رود). علاوه بر اين، عرضه حيوانهاى داراى شرايط در مسلخهاى قديم بسيار كمتر از مسلخهاى جديد است و نيز به دليل ازدحام زياد آنجا در عصر روز عيد بسيارى از شيعيان عملاً ذبح را تا روز يازدهم تأخير مى‏اندازند.

حال با اين توصيف چنانچه زائران ملزم به رعايت ترتيب در اعمال مِنى‏ نباشند، بدين معنى كه بتوانند قبل از رمى، قربانى و سپس حلق و تقصير كنند و از احرام خارج شوند و يا سازمان حج و زيارت به نيابت آنان از صبح روز دهم ذبح را انجام دهد، با توافق به عمل آمده با كشور عربستان مى‏توان گوشتهاى قربانى را به ايران حمل و ميان فقرا توزيع نمود، مستدعيست نظر مبارك را در اين خصوص مرقوم فرماييد.

ج: با توصيفى كه در فوق مرقوم شده است جائز است كه قربانى را بر رمى جمره مقدّم بدارند و پس از آن رمى و حلق يا تقصير را به انجام برسانند و بعد از آن از احرام خارج شوند.

عمره

س 400 - بين دو عمره چقدر بايد فاصله باشد؟ و اگر بقصد رجاء انجام دهد اشكال دارد؟

ج: فاصله ميان دو عمره معتبر نيست و هر روز مى‏تواند يك عمره بجا آورد.

س 401 - فردى قبل از غروب آفتابِ شب اول ماه به احرام عمره مفرده محرم شده و طبعاً اعمال مكّه را در ساعات اوّليه ماه جديد انجام داده است، آيا اين عمره به حساب كدام ماه لحاظ مى‏شود؟ در همين فرض اگر بعد از غروب آفتاب محرم شد، چگونه محاسبه مى‏شود؟

ج: در اين فرض عمره به حساب آن ماهى مى‏باشد كه در آن احرام بسته است‏

س 402 - اگر زوج، زوجه عقد بسته خود را از رفتن به عمره منع كند، با توجه به اينكه هنوز زوجه در خانه پدرش هست و نفقه خور همسرش عرفاً به حساب نمى‏آيد؛ عازم سفر گرديده آيا سفر زوجه سفر معصيت است يا نه؟ و آيا احرام او صحيح مى‏باشد؟

ج: در فرض مذكور سفر زوجه سفر معصيت مى‏باشد و احرام وى صحيح نيست.

حجّ عمره ونيابتى

س 403 - آيا در نيابت از چند نفر در يك عمره، يك نماز كفايت مى‏كند؟ و يا مى‏بايست به تعداد منوب عنهم نماز طواف بجاى آورد؟

ج: يك نماز كفايت مى‏كند.

س 404 - شخصى كه براى حج بيت اللَّه الحرام ثبت نام كرده بود قبل از آنكه نوبتش برسد از دنيا رفت و بعد از آن يكى از فرزندان او اين عمل را نيابتاً انجام داد و مخارج بعدى حج را خودش داد و شخص فوت شده در زمان حيات خود اموال و زمينهاى كشاورزى را بين فرزندان خود تقسيم كرده و سهم هر كدام را جداگانه داده و مقدارى نيز براى خود نگه داشته بود آيا اين فرزندى كه عمل حج را نيابتاً انجام داده است مى‏تواند در مقابل مخارج حجِّ پدرش كليه زمينها را يا ثلث آنها را بفروشد و حق خود را بردارد يا خير؟

ج: فرزندى كه عمل حج را انجام داده نمى‏تواند از اموال آن مرحوم چيزى بردارد مگرا ينكه ساير ورثه اجازه دهند.

س 405 - آيا نائب مى‏تواند نماز طواف منوب عنه را بعد از رفتن وى به مسعى و انجام سعى توسط منوب عنه، به جا آورد؟

ج: خير بايد ترتيب رعايت شود.

حجّ بانوان

س 406 - بنده زنى هستم كه دو سال قبل مشرف به حج شدم و بخاطر ناتوانى و مريضى و خوف از ازدحام و ترس از حيض، اعمال بعد از مِنى‏ را قبل از وقوفين بجا آوردم؛ لكن در اثر جهل به مسئله كه مى‏بايست با احرام انجام مى‏دادم بدون احرام اينها را انجام دادم و بعد محرم به احرام حج شدم و به عرفات و مشعر رفتم و اعمال مِنى‏ را انجام دادم، الان متوجّه اشتباه كار خود شده‏ام، لطفاً تكليف حج بنده را روشن فرمائيد با توجه به اينكه از تشرف مجدّد عاجزم يعنى استطاعت مالى ندارم، آيا بايد نائب بگيرم تا برايم انجام دهد و در صورت لزوم نائب بايد در ماه ذيحجه نيابتاً بجا آورد يا در غير آن هم مى‏تواند؟

ج: در فرض سئوال حج صحيح است و نسبت به اعمال مكه و طواف و نماز طواف و سعى و طواف نساء و نماز طواف نساء اگر خودش نمى‏تواند برگردد بايد نايب بگيرد تا اعمال مكه را برايش انجام دهد و لازم نيست در موسم حج باشد و تا زمانيكه اعمال مكّه برايش انجام نشده بايد از استعمال عطريات و استمتاعات و زناشوئى خوددارى نمايد.

س 407 - زنى كه خوف حيض داشته اعمال حجّ تمتّع را قبل از عرفات انجام داده و از مِنئ برگشته حيض نشده است، آيا واجب است اعمال را دوباره انجام دهد؟

ج: واجب نيست.

س 408 - اگر زن تلبيه را به جهر بگويد و اجنبى بشنود چه صورت دارد؟ و اگر جايز نباشد روحانيون كاروانهائيكه جهت اطمينان در صحيح اداء شدن كلمات تلبيه را به آنان تلقين مى‏نمايند و استماع مى‏كند چه حكمى دارد؟

ج: در صورتى كه موجب تهييج نباشد اشكال ندارد.

افطار درحجّ

س 409 - اگر هنگام غروب در مسجد الحرام و مسجد النبى صلى الله وعليه وآله وسلم حضور يابند به لحاظ اين كه اهل سنت بلافاصله پس از اذان افطار مى‏كنند، آيا زائران ايرانى مى‏توانند همراه آنان افطار كنند يا نه؟ و آيا افطار كردن بر اساس تقيّه اين مورد را نيز شامل مى‏شود يا نه؟

ج: پيش از مغرب شرعى نمى‏توانند افطار نمايند چون آيه شريفه و اتّموا الصّيام انتهاى روزه را شب معرّفى مى‏كند و بنظر حقير تقيّه مداراتى در افطار روزه راه ندارد.

احكام معاملات‏

س 410 - خواهشمند است در صورت امكان قاعده كلّى بيان فرمائيد كه در چه موارد شرط جزائى صحيح است و در چه مواردى صحيح نيست؟

ج: در صورتى شرط صحيح است كه مخالف كتاب و سنت و مقتضاى عقد نباشد و همچنين انجام آن ممكن باشد و در ضمن عقد ذكر شده باشد.

س 411 - فروختن آب قنات توسط شوراى اسلامى در صورتى كه مالكين مخصوصى دارد چگونه است؟

ج: در صورتى كه مالكان آب راضى نباشند اشكال دارد.

س 412 - شخصى شريك در ساختمان سازى بوده كه پس از تسويه حساب طلب من مبلغ شش ميليون و صد هزار تومان شده كه شريكم بابت بدهى دستگاه آپارتمان داده فرداى آن روز اعلام نموده ديگر شركاى من راضى نيستند مجدداً ساختمان را به من بفروشيد ساختمان با رضايت دو طرف فروخته شد به مبلغ هفت ميليون تومان به مدت آيا مبلغ نهصد هزار تومان اضافه شده بارضايت دو طرف چه حكمى دارد؟

ج: در صورتى كه كسان ديگرى در ساختمان شريك بوده‏اند و فروشنده بدون رضايت آنها فروخته است معامله اول باطل بوده است و مبلغ اضافه مربوط به تمام شركاء مى‏باشد.

س 413 - عده از مهاجرين افغانى فرد يا افرادى را بعنوان نماينده تعيين نموده همراه با مقدارى پول براى خريد زمين در استان هرات افغانستان و يا نوارهاى مرزى آنجا مى‏فرستند، نمايندگان بعد از بازگشت ادّعا مى‏نمايند زمينى را به طور مشاع براى موكّلين خود خريده‏اند حال يا به رؤيت يا بالوصف ولى مهاجرين به هر صورت كه بود نتوانستند زمين مذكور را تصرف كنند، آيا اين افراد از نمايندگان مذكور مى‏توانند مطالبه زمين يا پولشان را بنمايند؟

ج: اگر آنها از طرف صاحبان پول جهت خريد زمين وكالت داشته‏اند و زمين را هم خريدارى كرده‏اند اكنون حق مطالبه پول يا زمين ديگرى را ندارند.

س 414 - اينجانب در سال 1367 مبلغ نهصد و پنجاه هزار تومان پول به پدر عيال خود پرداختم تا نيابتاً سرقفلى يك باب مغازه را براى بنده خريدارى نمايند. ليكن ايشان رسيد سرقفلى را از صاحب ملك نگرفته. لذا صاحب ملك پس از گذشت 7 سال اقدام به تخليه مغازه نمود و قرار گذاشتند مغازه را به پدر عيال بنده واگذار نمايند و مغازه مذكور در اختيار پدر عيال بنده قرار گرفت و ايشان در قبال اين واگذارى چكى به مبلغ شش ميليون تومان به بنده پرداختند. ولى متأسفانه دو ماه قبل از موعد، چك مفقود گرديد. آيا در اين خصوص پدر عيال بنده ضامن پرداخت وجه هستند يا نه؟

ج: در صورتى كه چك مربوط به پدر عيال شما بوده، وى ضامن است كه مبلغ مذكور در چك را به شما بدهد مگر اينكه چك مفقود شده به دست فرد ديگرى برسد و آن شخص مبلغ چك را از بانك دريافت كند كه در اين صورت خود شما مسؤول هستيد همچنين اگر چك مربوط به فرد ديگرى باشد و كسى كه آن را پيدا كرده مبلغ چك را از بانك بگيرد، مسئوليت متوجه خود شما مى‏باشد.

س 415 - آيا معامله با فرقه بهائيت صحيح است؟

ج: اگر موجب تقويت آنان شود اشكال دارد.

س 416 - اهل محلّه‏اى مبالغى را جهت خريد فرش مسجد جمع آورى نموده بودند. براى اينكه هم از نظر قيمت و كيفيت جنس مناسب باشد، فرد يا افرادى را جهت خريد فرش‏هاى مورد نظر به شهرستان كاشان مأمور مى‏نمايند. فروشنده چون متوجّه شده است، خريد براى مسجد است و كلّى نيز بوده تخفيف ويژه و مناسب را مى‏دهد؛ سؤال اينجاست: آيا فرد يا افرادى كه مأمور شده‏اند مى‏توانند از اين موقعيت (تخفيف دادن قيمت به خاطر مسجد) استفاده نموده و چند تخته فرش با همان قيمت مسجد براى شخصِ خود خريدارى نمايند؟

ج: لازم است با فروشنده تماس بگيرند و حقيقت امر را به وى بگويند و رضايتش را جلب كنند.

س 417 - در بخش عقود، فروش يك ملك به صورت زمانى به چند نفر چه حكمى دارد؟

مثلاً ملكى به 4 نفر فروخته شده، اين ملك در هر فصل سال در اختيار مالك همان فصل است كه خودش استفاده كند يا اجاره دهد و يا...

ج: جايز نيست و در اين قبيل موارد كه اشخاص متعدّد از ملك ديگرى فائده مى‏برند اگر بدون پول و رايگان باشد عاريه است و اگر در برابر پرداخت پول باشد، اجاره و يا مصالحه است.

س 418 - مشتبه شدن هر يك از امور زير چه تأثيرى در معامله دارد؟

الف: موضوع معامله.

ج: چون سبب جهل به مبيع مى‏شود، معامله باطل است.

ب: زمان و مكان اجراى معامله.

ج: اگر زمان و مكان تأثيرى نسبت به شناخت عوضين و اوصاف آنها نداشته باشد، و همچنين در رغبت و ميل طرفين نيز مؤثّر نباشد، معامله صحيح است.

د: مقدار و قيمت موضوع معامله.

ج: اشتباه در مقدار و قيمت موضوع معامله، موجب بطلان آن است.

ه': مطالبه خسارت چه حكمى دارد؟ و خسارت را چه كسى بايد متحمّل شود؟

ج: موارد اشتباه، مختلف است كه هر كدام حكم خاص خود را دارد، در صورتى كه از قبيل خيار رؤيت باشد و آن را بر خلاف آنچه مشاهده نموده، دريافت كند و خسارتى پيش آيد؛ خسارت بعهده فروشنده جنس مى‏باشد.

و: اگر اشتباه از ناحيه وكيلِ يكى از طرفين صورت گرفته باشد، خسارت بر عهده كيست؟

ج: در صورتى كه وكيل كوتاهى نكرده باشد، خسارت متوجه او نمى‏شود.

ز: آيا عدم النفع نيز خسارت است؟

ج: عدم النفع، خسارت نيست.

س 419 - آيا مشترى مى‏تواند از قبول ثمن معامله‏اى كه انجام شده خوددارى و بايع را ملزم به تحويل مورد ديگرى با همان كميّت و كيفيّت بنمايد؟

ج: نمى‏تواند ولى حق مطالبه جبران ضرر - در صورتى كه متضررّ شده است - را دارد.

س 420 - احتراماً به استحضار مى‏رساند در برخى حسينيه‏ها و تكايا در ايّام محرّم الحرام سهميه نذورات برنج كه از محل ارز شناور تأمين و با يارانه‏اى خاص در اختيار قرار مى‏گيرد بصورت آزاد و به نيّت تبديل به احسن بفروش مى‏رسد نظر به اينكه فروش اقلام سهميه‏اى در بازار آزاد بنحوى مربوط به تخلّفات عرضه خارج از شبكه بوده و مشمول قوانين تعزيرات حكومتى مى‏گردد و همچنين وجود اين نوع از كالا از بازار آزاد موجبات آشفتگى بازار مى‏شود متمنى است نظر حضرتعالى در خصوص اين عملكرد در برخى از حسينيه‏ها اعلام گردد.

لازم به توضيح است اين قلم از كالاهاى اساسى به قيمت حدود 1100 ريال به حسينيه‏ها عرضه شده كه در بازار آزاد در هر كيلو گرم بيش از 4000 ريال فروخته مى‏شود.

ج: در صورتى كه برنج مذكور در فوق بعنوان صرف در حسينيّه داده شده است فروش آن جائز نيست.

س 421 - فردى زمينى را از شخصى ديگر خريدارى و بعداً صاحب اصلى زمين فوت نموده و خريدار پول آن زمين را به ورّاث مسترد نكرده است و حال قصد دارد بدون اذن و اجازه ورّاث در زمين مذكور مسجد بسازد لذا نظر به اهميّت و ارزش والاى مسجد و نماز در جامعه اسلامى مستدعى است نظر مبارك را در اين زمينه مرقوم فرمائيد؟

ج: در صورتى كه معامله با شرائطش محقّق شده باشد خريدار مالك زمين است و هر گونه تصرّفى مى‏تواند در آن انجام دهد ولى قيمت زمين را به ورثه متوفّئ بدهكار است و بهتر است كه اوّل بدهى را پرداخت كند بعد مسجد بسازد.

س 422 - مردى سند مالكيت خودرو خود را بصورت صورى و بدون قصد تملّك به همسرش منتقل نموده، در حاليكه زن نيز از عدم قصد تملك مطّلع بوده است، اكنون آيا زن مى‏تواند ادّعا يا تصرفى در خصوص اين خودرو داشته باشد؟

ج: در فرض سؤال نمى‏تواند در آن تصرّف نمايد يا مدّعى حقّى باشد.

س 423 - آيا دادن مبلغى پول قبل از معامله به فروشنده به منظور نگهدارى مال براى خريد تا زمان انجام معامله صحيح است؟ اين كار براى هر يك از خريدار و فروشنده چه الزامى مى‏آورد؟

ج: دادن بيعانه بدون انجام معامله، الزامى نمى‏آورد.

س 424 - خريد و نگهدارى گندم چه حكمى دارد؟

ج: در صورتى كه موجب احتكار نشود اشكال ندارد.

خريد وفروش چك

س 425 - آيا خريد و فروش چكى كه راجع به بدهى واقعى است جايز است يا خير؟

ج: خريد و فروش چكى كه براى خريد اجناس و كالا داده شده و معامله جدّى صورت گرفته مانعى ندارد.

س 426 - اگر شخصى چكى را كه مبلغ آن معين است به طلبكار و يا شخصى ثالث به كمتر يا بيشتر بفروشد ربا است يا خير؟

ج: اگر چك در مقابل خريد كالا و معامله جدّى صورت گرفته باشد فروش چك به مبلغ بيشتر يا كمتر مانعى ندارد.

س 427 - آيا چكهاى مدت دار را مى‏شود نقداً به قيمت كمتر از چك خريد و فروش كرد؟ مثلاً چك يكصد هزار تومانى كه زمان وصولش يك ماه ديگر است را نقداً به 90 هزار تومان فروخت؟

ج: اگر قبلاً جنسى فروخته شده و اين چك پولى است كه در ذمّه مشترى است، اين نوع چك را مى‏شود به قيمت كمتر فروخت ولى اگر چك صورى است جايز نيست، آنرا به كمتر بفروشند.

س 428 - شخصى جنس خود را بصورت نسيه معامله مى‏كند و در قبال آن چك مدّت دار دريافت مى‏نمايد وليكن قبل از تحويل جنس به هر دليل معامله به هم مى‏خورد و معامله دوّمى صورت مى‏پذيرد به اين نحو كه همان چك مدّت دار به كمتر از مبلغ قيد شده در آن ولى بصورت نقد به همان شخص مذكور فروخته مى‏شود. آيا اين نوع معامله معامله ربوى بوده و اشكال دارد؟

ج: در مفروض سؤال كه معامله به هم خورده معامله چك باطل است بلى اگر كسى در ذمّه شخصى طلبى دارد و به او متاعى فروخته و از او چك گرفته كه اين چك حاكى از ما فى الذّمه است مى‏تواند چك را كمتر يا بيشتر بفروشد بشرط اينكه تبانى قبلى نداشته

باشند.

س 429 - نقد كردن چك مدت دار با كسر مبلغ كه در بازار به عنوان خرد كردن چك معروف است چه حكمى دارد؟

ج: اگر چك صورى نباشد و در برابر طلب واقعى باشد مى‏تواند آن را به كمتر از مبلغ بفروش برساند.

خريد وفروش حق امتياز

س 430 - در مورد دو نفر كه پدر و فرزند مى‏باشند و در سرقفلى مغازه‏اى شريك‏اند و فرزند سهم سه دانگ خود را فروخته، آيا پدر حق شفعه دارد؟

ج: خير ندارد.

س 431 - كسيكه مبلغى را بمدّت معيّنى در بانك گذاشته و امتياز وامى را بدست آورده، آيا فروختن آن امتياز به ديگرى جايز است؟

ج: خريد و فروشِ حقِّ امتيازهاى مشروع جايز است.

س 432 - آيا حقوق معنوى و به طور خاص حق تأليف (كپى رايت) مشروعيت دارد؟

ج: بلى حق التأليف، مشروعيت دارد.

خريد به ذمه

س 433 - اگر خريد منزل مسكونى مطابق شأن از وجهى باشد كه به انحاء مختلف (كلاهبردارى، قرض و...) از مردم گرفته شده يا آن وجوه بصورت وديعه نزد او باشد آيا:

الف: منزل مسكونى مطابق شأن از جمله مستثنيات دين محسوب مى‏شود؟

ب: اگر خريد خانه به قصد فرار از دين يا به قصد عدم ردّ وجوه متعلق به ديگران باشد آيا اصل معامله چه حكمى دارد؟

ج: اگر معامله مذكور صحيح باشد آيا مى‏توان آنرا بنفع طلبكاران به فروش رساند؟

د: آيا بين صورتى كه از ابتداء به قصد خريد واحد مسكونى اقدام به اخذ وجوه تحت عناوين مختلف نموده با صورتى كه پس از اخذ وجوه بقصد فرار از دين اقدام كرده فرقى هست؟

ه': اگر طلب مذكور، مهريّه زوجه باشد آيا زوجه مى‏تواند منزل مسكونى را جهت استيفاء حقِّ خود توقيف كند؟



قبل فهرست بعد